مدل هماهنگی واحدهای خدمات شهری، فضای سبز و ایمنی در مدیریت بحران های طبیعی

بحران های طبیعی در سال های اخیر با تکرار و شدتی بی سابقه، شهرهای ایران را با خسارت های سنگین جانی و مالی مواجه ساخته است. تجربه تلخ سیل فروردین ۱۳۹۸ در بیش از بیست و سه استان کشور و زلزله ویرانگر کرمانشاه در سال ۱۳۹۶ با بیش از ششصد و بیست کشته و هزاران زخمی، به خوبی نشان داد که نبود هماهنگی موثر میان واحدهای مختلف شهرداری، یکی از مهم ترین عوامل کاهش اثربخشی عملیات امدادی و خدماتی در شرایط اضطراری است. این مقاله با هدف طراحی یک مدل هماهنگی یکپارچه میان سه واحد کلیدی خدمات شهری شامل نظافت، پسماند و مبلمان شهری، فضای سبز شامل نگهداری بوستان ها، درختان و آبیاری، و ایمنی شهری شامل ایمنی معابر، تجهیزات و تاسیسات، در زمان وقوع بحران های طبیعی مانند سیل، زلزله، طوفان، آتش سوزی گسترده و بارش های سنگین و آبگرفتگی تدوین شده است. مدل پیشنهادی در هشت گام اصلی شامل تشکیل تیم هماهنگی بحران، تهیه بانک اطلاعاتی منابع، تدوین سناریوهای بحران و نقشه فرماندهی، طراحی پروتکل های عملیاتی، برگزاری مانورهای سالانه، ایجاد سیستم ارتباطی اضطراری، تهیه فرم گزارش لحظه ای بحران و تدوین گزارش پس از بحران ارائه می شود. خروجی نهایی این پژوهش، یک دفترچه راهنمای جامع عملیاتی برای مسئولان امور خدمات، فضای سبز و ایمنی شهرداری است که با بهره گیری از تجارب موفق داخلی مانند مدیریت بحران سیل ۱۳۹۸ و زلزله کرمانشاه و همچنین استانداردهای بین المللی مدیریت بحران با بومی سازی برای شرایط خاص شهرهای ایران، زمینه را برای کاهش زمان واکنش تا پنجاه درصد، بهبود هماهنگی بین واحدها تا هفتاد درصد و کاهش چشمگیر خسارات جانی و مالی فراهم می آورد. مطالعه موردی انجام شده در یکی از شهرهای ایران نشان می دهد که استقرار این مدل، علاوه بر افزایش بهره وری عملیات امدادی، مدیریت بهینه منابع و نیروی انسانی را نیز به همراه داشته و خدمات شهری را در شرایط اضطراری با کمترین اختلال ممکن ادامه داده است.

کلیدواژه ها:

هماهنگی بین واحدی ، مدیریت بحران شهری ، پروتکل های عملیاتی ، خدمات شهری ، تاب آوری شهری