ارزیابی تطبیقی نوسان پذیری و کشف قیمت در قراردادهای آتی زعفران بورس کالای ایران و بازارهای منتخب آسیایی

زعفران به عنوان یکی از مهم ترین محصولات کشاورزی صادراتی ایران نقش مهمی در بازارهای جهانی دارد و نوسانات قیمت آن می تواند بر درآمد تولیدکنندگان و ثبات بازار تاثیر قابل توجهی بگذارد. در سال های اخیر، بورس کالای ایران با راه اندازی قراردادهای آتی زعفران تلاش کرده است بستر مناسبی برای مدیریت ریسک قیمت و بهبود فرآیند کشف قیمت فراهم کند. هدف این پژوهش ارزیابی رفتار قیمتی قراردادهای آتی زعفران در بورس کالای ایران و مقایسه ساختار و کارایی این بازار با بورس های کالایی منتخب آسیایی، به ویژه بورس NCDEX هند در حوزه معاملات محصولات ادویه ای است.در این مطالعه از داده های سری زمانی قیمت قراردادهای آتی زعفران در بورس کالای ایران و شاخص های قیمتی بازار ادویه در بورس هند استفاده شده است. برای تحلیل رفتار قیمت ها و نوسان پذیری بازار، از روش های آماری و اقتصادسنجی شامل آمار توصیفی، محاسبه بازده لگاریتمی، آزمون نرمال بودن توزیع داده ها و مدل نوسان پذیری GARCH استفاده شده است. همچنین برای بررسی کارایی بازار و نقش قراردادهای آتی در فرآیند کشف قیمت، چارچوب مدل های پویای سری زمانی مورد توجه قرار گرفته است.نتایج پژوهش نشان می دهد که بازار آتی زعفران در بورس کالای ایران از نظر نقش در کشف قیمت و ایجاد شفافیت اطلاعاتی ظرفیت قابل توجهی دارد، اما در مقایسه با بورس های کالایی توسعه یافته آسیایی از نظر عمق بازار، تنوع مشارکت کنندگان و ثبات نوسانات قیمتی هنوز با محدودیت هایی مواجه است. یافته ها همچنین نشان می دهد که نوسانات قیمت زعفران در ایران تحت تاثیر عوامل کلان اقتصادی، به ویژه نرخ ارز، قرار دارد و این امر موجب افزایش پایداری شوک های قیمتی در بازار می شود.بر اساس نتایج تحقیق، توسعه زیرساخت های معاملاتی، گسترش نظام انبارداری استاندارد، افزایش مشارکت فعالان بین المللی و کاهش مداخلات غیر بازاری می تواند به بهبود کارایی بازار آتی زعفران و تقویت نقش بورس کالای ایران به عنوان مرجع کشف قیمت جهانی این محصول کمک کند.

کلیدواژه ها:

زعفران ، قراردادهای آتی ، بورس کالای ایران ، نوسان پذیری قیمت ، کشف قیمت ، بورس های کالایی آسیایی