تطبیقی نظام های انتخاباتی و تاثیر آن بر نرخ مشارکت سیاسی: مطالعه موردی نظام های اکثریتی، تناسبی و مختلط

نظام های انتخاباتی به عنوان مجموعه قواعد و روش های تبدیل آرای شهروندان به کرسی های پارلمانی یا مناصب اجرایی، نقشی کلیدی در تعیین سطح مشارکت سیاسی ایفا می کنند. این مقاله با رویکردی تطبیقی و با استفاده از روش نهادی، سه خانواده اصلی نظام های انتخاباتی – اکثریتی، تناسبی و مختلط – را از منظر تاثیر بر نرخ مشارکت رای دهندگان بررسی می کند. پرسش محوری آن است که کدام یک از این نظام ها به طور سیستماتیک با نرخ های بالاتر یا پایین تر مشارکت همراهی دارند و سازوکارهای علی این تاثیر کدام اند؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که نظام های تناسبی به دلیل کاهش آرای ناموثر، افزایش رقابت پذیری و تسهیل تکثرگرایی حزبی، به طور میانگین با نرخ مشارکت بالاتری نسبت به نظام های اکثریتی همراه هستند. نظام های مختلط بسته به طراحی اجزای خود، نتایج متفاوتی نشان می دهند. این مقاله با مرور شواهد تجربی از کشورهای منتخب (از جمله بریتانیا، آلمان، برزیل و ایران) و با کنترل عوامل مداخله گر نظیر اجباری بودن رای و سطح توسعه یافتگی، استدلال می کند که اصلاحات انتخاباتی به سمت نظام های تناسبی تر می تواند شکاف مشارکتی را کاهش دهد، هرچند تاثیر آن مشروط به بافت سیاسی و نهادی هر کشور است.

کلیدواژه ها:

نظام انتخاباتی ، مشارکت سیاسی ، رای دهی ، تطبیقی ، نظام اکثریتی ، نظام تناسبی ، نظام مختلط