طراحی نظام بودجه ریزی عملیاتی مبتنی بر عملکرد در شهرداری (ارتباط اعتبارات با شاخص های خدمات شهری)

بودجه ریزی سنتی در شهرداری های ایران عمدتا به شیوه افزایشی و خطی انجام می شود که در آن اعتبارات سالانه بر اساس هزینه های سال قبل و اعمال نرخ تورم تدوین می گردد، بدون توجه به نتایج حاصل از مصرف منابع. این رویکرد به تخصیص اعتبارات بر اساس قدرت چانه زنی واحدها، تداوم پروژه های کم بازده و بی توجهی به اثربخشی خدمات شهری منجر شده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی یک نظام بودجه ریزی عملیاتی مبتنی بر عملکرد ویژه شهرداری انجام شده است که در آن اعتبارات هر واحد یا منطقه مستقیما به شاخص های قابل اندازه گیری خدمات شهری گره می خورد. این نظام در هفت گام اصلی پیاده سازی می شود که شامل شناسایی شاخص های کلیدی عملکرد، تعیین وزن و اولویت شاخص ها، تدوین فرم درخواست بودجه عملیاتی، تصویب بودجه با قید شاخص های عملکرد، تخصیص اعتبارات مبتنی بر پیشرفت عملکرد، تهیه گزارش های عملکرد فصلی و سالانه و انعکاس نتایج در بودجه سال آینده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که استقرار این نظام، بهره وری هزینه ها را افزایش، شفافیت مالی را بهبود و رضایت شهروندان را جلب می کند. همچنین عوامل داخلی موثر بر پیاده سازی شامل سیستم های اطلاعاتی یکپارچه، تعهد مدیریت ارشد، فرهنگ سازمانی و قوانین و مقررات حمایت گر به عنوان پیش نیازهای اصلی شناسایی شده اند. مقاله با ارائه یک مطالعه موردی واقعی از اجرای پایلوت بودجه ریزی عملیاتی در یک منطقه شهرداری، اثربخشی این نظام را در عمل به اثبات می رساند و دفترچه راهنمای جامعی شامل جدول شاخص های پیشنهادی، فرم های درخواست و گزارش و دستورالعمل مشوق ها و جریمه های عملکردی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

بودجه ریزی عملیاتی ، شاخص های عملکرد ، تخصیص اعتبار ، شفافیت ، مدیریت شهری