طراحی چارچوب مدیریت ریسک مالی جهت ارتقای تاب آوری شهرداری ها در برابر شوک های اقتصادی

شهرداری ها به دلیل وابستگی به درآمدهای ناپایدار (مانند عوارض ساختمانی) و نبود سازوکارهای مدیریت ریسک، در برابر شوک های اقتصادی (تورم، کاهش ناگهانی منابع، بحران های ارزی) بسیار آسیب پذیر هستند. این پژوهش با هدف طراحی یک چارچوب جامع مدیریت ریسک مالی برای ارتقای تاب آوری شهرداری ها در برابر این شوک ها انجام شده است. پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) انجام شد. ابتدا از طریق مصاحبه با ۱۵ مدیر مالی شهرداری و مرور ادبیات، ریسک های کلیدی (نقدینگی، بودجه ای، بدهی، تورم، وابستگی درآمدی) شناسایی و با تکنیک دلفی فازی اولویت بندی شدند. سپس چارچوب پنج لایه شامل: ۱) شناسایی ریسک، ۲) ارزیابی کمی با شاخص هایی چون نسبت جریان نقدی، ۳) ابزارهای کاهش ریسک (صندوق ذخیره اضطراری، تنوع بندی درآمدی، صکوک)، ۴) نظام هشدار سریع، و ۵) برنامه واکنش و بازیابی تدوین گردید. اجرای چارچوب در مطالعه موردی (شهرداری منطقه ۹ تهران) نشان داد که شاخص تاب آوری مالی در سناریوی کاهش ۳۰ درصدی درآمدهای ناگهانی، ۴۲ درصد بهبود می یابد. مهم ترین عامل آسیب پذیری، تمرکز بر درآمدهای ناپایدار و نبود ذخایر مالی است. نتایج نشان می دهد استقرار نظام مدیریت ریسک مالی یکپارچه، از بحران نقدینگی جلوگیری کرده و اعتماد سرمایه گذاران را جلب می کند. پیشنهاد می شود شهرداری ها واحد مستقل مدیریت ریسک ایجاد کرده و ساختار درآمدی خود را اصلاح نمایند.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک مالی ، تاب آوری شهری ، شوک های اقتصادی ، شهرداری ، نظام هشدار سریع