واکنش کشورهای عربی به تشدید تنش های منطقه ای در سپتامبر ۲۰۲۵ و تاثیر آن بر روند عادی سازی روابط با اسرائیل در چارچوب توافقات ابراهیم

تحولات امنیتی سپتامبر ۲۰۲۵، از جمله تشدید جنگ در غزه و حمله نظامی اسرائیل به اهدافی در قطر، بار دیگر مسئله فلسطین و پیامدهای آن بر سیاست خارجی کشورهای عربی را در کانون توجه قرار داد. هم زمانی این وقایع با پنجمین سالگرد توافقات ابراهیم، موجب شد بحث درباره پایداری و مشروعیت روند عادی سازی روابط با اسرائیل در سطح رسمی و افکار عمومی عربی پررنگ تر شود. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و در چارچوب ترکیبی واقع گرایی، نهادگرایی لیبرال و نظریه افکار عمومی، به بررسی واکنش های رسمی دولت های عربی و نهادهای منطقه ای، و نیز بازتاب های عمومی این تحولات، و تاثیر آن ها بر روند عادی سازی در سال ۲۰۲۵ می پردازد.داده ها بر پایه گزارش های خبری معتبر (به ویژه خبرگزاری رویترز)، بیانیه های رسمی دولت های عربی، اسناد اجلاس عربی–اسلامی دوحه و گزارش های اندیشکده ها گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که اگرچه کشورهای امضاکننده توافقات ابراهیم کوشیدند روابط خود با اسرائیل را به طور رسمی حفظ کنند، اما لحن تند محکومیت ها، احضار دیپلمات ها، هشدار نسبت به تهدید شدن همزیستی و عادی سازی، و طرح «بازنگری در روابط» در سطح اجلاس سران عربی–اسلامی، فشارهای سیاسی و اجتماعی بر این روند را به طور بی سابقه ای افزایش داد. در نتیجه، سپتامبر ۲۰۲۵ نه به توقف کامل عادی سازی، بلکه به «تعدیل گفتمانی»، «احتیاط عملی» و «بازتعریف نمادین» حمایت از فلسطین در سیاست خارجی بسیاری از دولت های عربی انجامید؛ به گونه ای که ادامه عادی سازی بدون ملاحظه حساسیت های افکار عمومی عربی دشوارتر شد.

کلیدواژه ها:

سپتامبر ۲۰۲۵ ، توافقات ابراهیم ، عادی سازی روابط ، کشورهای عربی ، اسرائیل ، فلسطین ، افکار عمومی عربی ، قطر ، امارات متحده عربی