رفتارشناسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوران پساجنگ ۱۲ روزه

جنگ ۱۲ روزه در خرداد ۱۴۰۴، نقطه عطفی در رفتارشناسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود؛ رویدادی که انگاره های مستحکم «محور مقاومت»، «قدرت بازدارندگی موشکی» و «امنیت در عمق راهبردی» را یکباره در معرض آزمونی سخت قرار داد. این مقاله با بهره گیری از رهیافت رفتارشناسی سیاسی، درصدد پاسخ به این پرسش است که الگوی سیاست خارجی ایران در دوران پساجنگ چگونه است؟ یافته های پژوهش که مبتنی بر ردیابی اسنادی تصمیمات کلیدی است، پنج تحول رفتاری را آشکار می سازد؛ نخست، گذار از بازدارندگی دفاعی به هژمونی منطقه ای که در آن توان نظامی اهرمی برای بازآرایی نظم منطقه ای می شود. دوم، دیپلماسی پیروزی در سازمان های منطقه ای که ایران را از «بازیکن تحت تحریم» به «معمار نظم اقتصادی جدید» تبدیل کرده است. سوم، بازدارندگی فعال و شبکه ای که در آن تهران با «بین المللی کردن بازدارندگی» از طریق ظرفیت موشکی و گروه های مقاومت، به دنبال جمعی سازی هزینه های تهدید است. چهارم، تغییر گفتمانی از «مقاومت در برابر ظلم» به «صلح عادلانه» که با توسل به نمادهای هویت ملی، ایران را به عنوان ثبات آفرین منطقه معرفی می کند و در نهایت، رفتار سازشی-قدرت محور میان چین، روسیه و اروپا که لنگرهای شرقی بقای نظام را تضمین و شناورهای غربی فشارهای اقتصادی را مدیریت می کنند. این مقاله نشان می دهد که فهم رفتارشناسی ایران در دوران پساجنگ، بدون درک «مدیریت هژمونی» و «تعادل بخشی میان ایدئولوژی و عملگرایی» ناقص خواهد بود.

کلیدواژه ها:

رفتارشناسی سیاست خارجی ، جنگ ۱۲ روزه ، بازدارندگی فعال ، هژمونی منطقه ای ، جمهوری اسلامی ایران