نقش رهبری آموزشی در مدیریت اثربخش کلاس درس و کاهش افت تحصیلی در دوره ابتدایی

هدف پژوهش حاضر تبیین نقش رهبری آموزشی در مدیریت اثربخش کلاس درس و اثر آن بر کاهش افت تحصیلی در دوره ابتدایی شهرستان تربت جام بود. پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی، طرح اکتشافی متوالی) انجام شد؛ در بخش کیفی، با مصاحبه نیمه ساختاریافته و مشاهده محدود کلاسی، سازوکارهای اثرگذاری رهبری آموزشی از نگاه مدیران و معلمان استخراج گردید. در بخش کمی، رابطه بین رهبری آموزشی و مدیریت اثربخش کلاس درس با استفاده از پرسشنامه های استانداردسازی شده و نیز اثر این متغیرها بر شاخص افت تحصیلی بر اساس داده های عملکرد تحصیلی سه ماهه اول و دوم سال تحصیلی مورد مطالعه بررسی شد. یافته های کیفی نشان داد که تمرکز مدیران بر «شفاف سازی ماموریت یادگیری»، «نظارت بالینی و بازخورد هدفمند»، «حمایت از یادگیری حرفه ای معلمان» و «تنظیم انتظارات و قوانین کلاس» به شکل مستقیم در افزایش زمان یادگیری موثر و کاهش رفتارهای اختلال زا نمود می یابد. در بخش کمی، نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد رهبری آموزشی توانست ۴۶ درصد از واریانس مدیریت اثربخش کلاس درس را تبیین کند و مدیریت اثربخش کلاس درس نیز به طور معنادار افت تحصیلی را کاهش داد (β=۰/۴۱، p<۰/۰۰۱). همچنین آزمون میانجی گری نشان داد اثر رهبری آموزشی بر کاهش افت تحصیلی با میانجی گری مدیریت اثربخش کلاس درس معنادار است (اثر غیرمستقیم=۰/۲۷، p<۰/۰۱). در نهایت می توان نتیجه گرفت که تقویت ابعاد عملی رهبری آموزشی، به ویژه نظارت و بازخورد، یک مسیر قابل اتکا برای بهبود مدیریت کلاس و کاهش افت تحصیلی در مدارس ابتدایی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

رهبری آموزشی ، مدیریت اثربخش کلاس درس ، افت تحصیلی