تحلیل نقش مهندسی عمران در توسعه زیرساخت های هوشمند شهری با رویکرد جغرافیای شهری، پایداری و تاب آوری

رشد شتابان شهرنشینی، افزایش پیچیدگی سامانه های شهری، محدودیت منابع طبیعی و تشدید مخاطرات ناشی از تغییرات اقلیمی، ضرورت بازنگری در الگوهای برنامه ریزی و مدیریت شهری را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این میان، توسعه شهرهای هوشمند به عنوان رویکردی نوین برای ارتقای کارایی، پایداری و تاب آوری شهرها مورد توجه قرار گرفته است. زیرساخت های شهری به عنوان ستون فقرات عملکرد شهرها، نقش تعیین کننده ای در تحقق اهداف شهر هوشمند ایفا می کنند و مهندسی عمران به عنوان متولی اصلی طراحی، اجرا، بهره برداری و نگهداری این زیرساخت ها، جایگاهی راهبردی در این فرآیند دارد. هدف این پژوهش، تحلیل نقش مهندسی عمران در توسعه زیرساخت های هوشمند شهری با رویکرد جغرافیای شهری، پایداری و تاب آوری است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، اسناد بین المللی و پژوهش های علمی معتبر انجام شده است. در این راستا، تاثیر زیرساخت های حمل ونقل هوشمند، شبکه های آب و فاضلاب، سامانه های مدیریت انرژی، ساختمان های هوشمند و زیرساخت های مقاوم در برابر بحران بر سازمان فضایی شهرها مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تلفیق فناوری های نوینی همچون سامانه های اطلاعات جغرافیایی (GIS)، مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM)، اینترنت اشیا (IoT)، هوش مصنوعی (AI)، کلان داده ها (Big Data) و دوقلوی دیجیتال (Digital Twin) با زیرساخت های عمرانی، امکان پایش هوشمند، مدیریت بهینه منابع، افزایش بهره وری خدمات شهری و تصمیم گیری داده محور را فراهم می سازد. همچنین توسعه زیرساخت های هوشمند می تواند از طریق بهبود دسترسی به خدمات، کاهش نابرابری های فضایی، افزایش کارایی شبکه های شهری، کاهش مصرف انرژی و ارتقای آمادگی در برابر مخاطرات طبیعی، نقش موثری در تحقق توسعه پایدار و تاب آوری شهری ایفا کند.نتایج پژوهش بیانگر آن است که آینده شهرهای هوشمند در گرو همگرایی دانش مهندسی عمران، جغرافیای شهری و فناوری های نوظهور است و حرکت به سوی مدیریت یکپارچه زیرساخت های شهری می تواند زمینه ساز شکل گیری شهرهایی پایدار، هوشمند، تاب آور و انسان محور باشد.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، مهندسی عمران ، جغرافیای شهری ، زیرساخت های هوشمند