از شهر هوشمند تا میراث هوشمند: بازآفرینی بافت های تاریخی بر پایه فناوری های دیجیتال و ادراک شهری

در سال های اخیر، گسترش فناوری های دیجیتال در بستر شهرهای هوشمند، رویکردهای جدیدی را در حوزه بازآفرینی شهری و مدیریت میراث فرهنگی ایجاد کرده است. با این وجود، غالب مطالعات موجود همچنان بر بازنمایی داده محور متمرکز بوده و به ابعاد ادراکی، معنایی و تجربه زیسته فضاهای شهری توجه محدودی داشته اند. این شکاف به ویژه در بافت های تاریخی، که حامل لایه های پیچیده هویتی و حافظه جمعی هستند، اهمیت بیشتری می یابد. پژوهش حاضر با تبیین چارچوبی مفهومی برای میراث هوشمند و بازآفرینی هوشمند بافت های تاریخی، به بررسی رابطه میان فناوری های دیجیتال، نظام های شهری و ادراک شهری می پردازد. روش تحقیق از نوع کیفی-تفسیرگرایانه بوده و بر تحلیل تطبیقی مطالعات موردی بین المللی مبتنی بر فناوری هایی نظیر GIS، مدل سازی سه بعدی و دوقلوهای دیجیتال استوار است. داده ها با استفاده از تحلیل مضمون و مقایسه تطبیقی چندمعیاره در سه مولفه اصلی شامل بازنمایی دیجیتال، یکپارچگی نظام شهری و ادراک شهری تحلیل شده اند. یافته ها نشان می دهد که اگرچه فناوری های دیجیتال در ارتقای دقت بازنمایی فضایی و بهبود فرآیندهای تصمیم گیری شهری نقش موثری داشته اند، اما همچنان ادراک شهری و تجربه زیسته در اغلب پروژه های موجود به عنوان یک مولفه حاشیه ای باقی مانده است. این وضعیت بیانگر وجود یک گسست ساختاری میان نظام های داده محور شهری و تجربه انسانی از مکان است. بر این اساس، چارچوب مفهومی پیشنهادی پژوهش، با بازتعریف ادراک شهری به عنوان یک لایه فعال و تنظیم گر، مدلی تعاملی و بازخوردی ارائه می دهد که در آن بازنمایی دیجیتال، نظام تصمیم گیری شهری و تجربه زیسته در یک رابطه غیرخطی و پویا با یکدیگر در تعامل هستند. این مدل تلاش می کند گذار از شهر هوشمند داده محور به بازآفرینی معنا ساز و انسان محور در بافت های تاریخی را تبیین کند. در نهایت، پژوهش تحقق بازآفرینی هوشمند پایدار در بافت های تاریخی، نه صرفا در گرو توسعه فناوری های دیجیتال، بلکه وابسته به ادغام ساختاری ادراک شهری در فرآیندهای تولید داده و تصمیم سازی شهری است.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، میراث هوشمند ، بازآفرینی ، فناوری های دیجیتال ، ادراک شهری