از فضای منفعل تا محیط مصنوع هوشمند: چارچوبی برای طراحی فضاهای پاسخگوی مبتنی بر تعامل

گسترش زیرساخت های شهر هوشمند، از اینترنت اشیاء و شبکه های حسگری تا تحلیل داده و هوش مصنوعی، فرصتی فراهم کرده است تا فضاهای شهری از پس زمینه ای منفعل به محیط مصنوع هوشمند تبدیل شوند؛ محیطی که وضعیت را ادراک می کند، معنا را تفسیر می کند و به صورت هدفمند به رفتار و نیاز کاربران پاسخ می دهد. با این حال، نبود چارچوبی یکپارچه که همزمان تعامل انسان–محیط و الزامات شهر هوشمند مانند؛ پایداری، کارایی خدمات، امنیت، حریم خصوصی و حکمرانی داده را در طراحی فضا ادغام کند، باعث پراکندگی راهکارها و دشواری ارزیابی پروژه ها شده است. این مقاله چارچوبی مبتنی بر تعامل برای طراحی فضاهای پاسخگو ارائه می کند که اجزای آن شامل: لایه ادراک (حسگرها و گردآوری داده)، لایه تفسیر (مدل سازی زمینه و قواعد/یادگیری)، لایه کنش (محرک ها و بازخورد چندحسی) و لایه حکمرانی (امنیت، حریم خصوصی و شفافیت) است. به منظور ارزیابی پروژه های محیط پاسخگو، شاخص هایی چون کیفیت تجربه کاربر، تاب آوری، بهره وری انرژی، عدالت دسترسی و اعتمادپذیری در مقیاس شهری پیشنهاد می شود. همچنین روش ارزیابی پیشنهادی شامل تحلیل ترکیبی داده های رفتاری و بازخورد شهروندان، سنجش عملکرد سامانه و شفافیت حکمرانی داده است تا امکان مقایسه و بهبود راهکارها فراهم شود. دستاورد این پژوهش، تعریف منطق قابل پیاده سازی و سنجش پذیر تعامل برای پروژه های محیط هوشمند در شهر هوشمند است.

کلیدواژه ها:

محیط مصنوع هوشمند ، فضاهای پاسخگو ، تعامل انسان–محیط ، طراحی تعاملی