نقد بوم گرایانه (اکوکریتیسیسم) در داستان های اقلیمی جنوب: بررسی بازنمایی رابطه انسان و طبیعت در آثار منیرو روانیپور و احمد محمود

این پژوهش با هدف بررسی الگوی رابطه میان انسان و محیط زیست در آثار دو نویسنده برجسته ادبیات معاصر ایران، منیرو روانیپور و احمد محمود، از منظر نظریه نقد بوم گرایانه (Ecocriticism) انجام شده است. در حالی که نقد ادبی سنتی عمدتا بر مسائل روان شناختی و اجتماعی متمرکز بوده، نقد بوم گرایانه بر نقش محیط زیست غیرانسانی و تاثیر متقابل آن بر ساختار روایت و شخصیت پردازی تاکید دارد. پژوهش حاضر با اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر «داستان های اقلیمی جنوب»، به بررسی چگونگی بازنمایی عناصر طبیعی (دریای خلیج فارس، گرمای طاقت فرسا، خشکی و باد) در آثار این دو نویسنده می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که در آثار احمد محمود، طبیعت (به ویژه دریا و گرمای جنوب) به مثابه یک نیروی فعال، تقابل جوی و گاه سرنوشت ساز عمل می کند که بر سرنوشت طبقه کارگر و شخصیت ها اثر می گذارد. در مقابل، در آثار منیرو روانیپور، طبیعت با نگاهی ظریف تر و در عین حال بسیار تاثیرگذار، به عنوان بستری برای بازنمایی تنهایی، حافظه و فرسایش روانی-جسمانی حضور دارد. این مطالعه نشان می دهد که اقلیم جنوب در این آثار، صرفا یک پس زمینه (Setting) نیست، بلکه یک «کارکردگره» (Agent) است که هویت انسانی را بازتعریف می کند.

کلیدواژه ها:

نقد بوم گرایانه ، اکوکریتیسیسم ، منیرو روانیپور ، احمد محمود ، ادبیات اقلیمی ، رابطه انسان و طبیعت.