مسئولیت مدنی پلتفرم های تجارت الکترونیک بین المللی در قبال نقض تعهدات قراردادی فروشندگان؛ مطالعه تطبیقی حقوق ایران، اتحادیه اروپا و اسناد آنسیترال (UNCITRAL)

رشد شتابان تجارت الکترونیک بین المللی موجب ظهور بازیگران جدیدی در عرصه تجارت جهانی شده است که مهم ترین آن ها پلتفرم های تجارت الکترونیکی هستند. این پلتفرم ها اگرچه در بسیاری از موارد خود را صرفا واسطه میان فروشنده و خریدار معرفی می کنند، اما در عمل با مدیریت اطلاعات، کنترل پرداخت ها، رتبه بندی فروشندگان، تبلیغات، نگهداری داده ها و حتی دخالت در فرآیند اجرای قرارداد، نقشی فراتر از یک واسطه سنتی ایفا می کنند. افزایش اختلافات ناشی از عدم اجرای تعهدات قراردادی توسط فروشندگان این پرسش را مطرح کرده است که آیا پلتفرم نیز باید در برابر زیان دیدگان مسئول شناخته شود یا خیر.هدف این پژوهش بررسی مبانی مسئولیت مدنی پلتفرم های تجارت الکترونیک بین المللی در حقوق ایران، مقررات اتحادیه اروپا و اسناد کمیسیون حقوق تجارت بین الملل سازمان ملل متحد (UNCITRAL) است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، قوانین داخلی، اسناد بین المللی و مقالات علمی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که گرچه حقوق ایران هنوز نظام مستقلی برای مسئولیت پلتفرم های دیجیتال تدوین نکرده است، اما از طریق قواعد عام مسئولیت مدنی، اصل حسن نیت، نظریه تقصیر، مسئولیت قراردادی و قواعد حمایت از مصرف کننده می توان مسئولیت این اشخاص را در موارد خاص احراز نمود. در مقابل، اتحادیه اروپا طی سال های اخیر با تصویب مقررات جدید، مسئولیت پلتفرم ها را به صورت شفاف تری تنظیم کرده و میان نقش صرفا واسطه ای و نقش فعال اقتصادی تفکیک قائل شده است.

کلیدواژه ها:

تجارت الکترونیک ، مسئولیت مدنی ، پلتفرم دیجیتال ، حقوق تجارت بین الملل ، UNCITRAL ، اتحادیه اروپا ، قراردادهای الکترونیکی