تعامل میان الهیات، فقه و حقوق

پژوهش حاضر با هدف تبیین نسبت میان سه ساحت معرفتی الهیات، فقه و حقوق و تحلیل چگونگی تعامل این حوزه ها در نظام حقوقی معاصر انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، وجود نوعی گسست میان مبانی غایت شناختی (الهیات)، قواعد استنباطی (فقه) و قواعد اجرایی (حقوق) است که در بسیاری از نظام های حقوقی مبتنی بر شریعت، منجر به عدم کارآمدی یا بحران مشروعیت شده است. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی، این مقاله فرضیه خود را بر این پایه استوار می کند که برای دستیابی به یک نظام حقوقی منسجم، باید از مدل «فتوا-محور» به سمت مدلی «مسئله-محور» حرکت کرد که در آن، الهیات مبانی ارزشی، فقه واسطه استنباط و حقوق ابزار تنظیم اجتماعی را فراهم می سازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که توازن میان این سه ساحت مستلزم پذیرش «اجتهاد پویا» و بهره گیری از عقل جمعی و مصلحت عمومی در فرآیند تقنین است.

کلیدواژه ها:

الهیات ، فقه ، حقوق ، اجتهاد پویا ، نظام حقوقی ایران