معضل تعارض قوانین در تعیین مسئولیت تقصیری اوراکل های چندملیتی در قراردادهای هوشمند حمل ونقل دریایی و راه حل آن

گسترش قراردادهای هوشمند در صنعت حمل ونقل دریایی، تحولی بنیادین در شیوه انعقاد و اجرای تعهدات تجاری پدید آورده است. این قراردادها برای اجرا به داده های برون زنجیره ای نیاز دارند که توسط نهادهای ثالثی به نام اوراکل تامین می شوند. اوراکل ها در تجارت دریایی اغلب ماهیتی چندملیتی دارند؛ به این معنا که طراح، ارائه دهنده داده، اپراتور و کاربر نهایی ممکن است در کشورهای مختلف مستقر باشند. در صورت بروز نقص یا خطا در عملکرد اوراکل که منجر به خسارت شود، تعیین قانون حاکم بر مسئولیت و شناسایی مرجع صالح برای رسیدگی، به چالشی جدی در حقوق تجارت بین الملل تبدیل می شود. این مقاله با رویکرد تحلیلی - توصیفی و با تکیه بر اسناد بین المللی از جمله کنوانسیون بیع بین المللی کالا (CISG)، قوانین نمونه آنسیترال به ویژه قانون نمونه ۲۰۲۴ در مورد قراردادهای خودکار، کنوانسیون روتردام، اصول UNIDROIT ۲۰۱۶ و مقررات رم یک به این پرسش می پردازد که چگونه می توان معضل تعارض قوانین در تعیین مسئولیت تقصیری اوراکل های چندملیتی را حل کرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که قواعد سنتی تعارض قوانین در مواجهه با ماهیت غیرمتمرکز و فرامرزی اوراکل ها با کاهش کارایی جدی روبه رو شده اند. در مقابل، راهکارهایی چون استفاده از اصول UNIDROIT به عنوان قانون خنثی، اعمال مدل مسئولیت پیش فرض اوراکل (Default Oracle Liability)، و درج شرط صریح انتخاب قانون در قراردادهای هوشمند می توانند راهگشا باشند. قانون نمونه ۲۰۲۴ آنسیترال نیز با ارائه چارچوبی برای انتساب خروجی های سیستم های خودکار، گامی مهم در جهت رفع این معضل برداشته است. در مجموع، پژوهش نشان می دهد که حل این معضل از طریق هیچ سند واحدی ممکن نیست، بلکه تنها با کاربرد سلسله مراتبی و هماهنگ اصول UNIDROIT، قانون نمونه ۲۰۲۴ آنسیترال و مدل مسئولیت پیش فرض اوراکل امکان پذیر است.

کلیدواژه ها:

قرارداد هوشمند ، اوراکل ، تعارض قوانین ، حمل ونقل دریایی ، مسئولیت تقصیری