مسئولیت کیفری ناشی از استفاده از مواد غیراستاندارد یا تقلبی در تزریقات زیبایی (ژل و بوتاکس): تحلیل موارد فوت و نقص عضو اخیر و پیشنهادهای اصلاحی برای نظارت وزارت بهداشت

گسترش روزافزون تقاضای اجتماعی برای زیبایی ظاهری در سال های اخیر، بازار تزریقات زیبایی از جمله فیلر (ژل) و بوتولینوم توکسین (بوتاکس) را به یکی از پررونق ترین حوزه های خدمات سلامت در ایران و بسیاری از کشورهای دیگر تبدیل کرده است. در کنار این رشد، پدیده ی نگران کننده ی ورود مواد غیراستاندارد، تقلبی، فاقد مجوز یا قاچاق به این بازار و انجام تزریقات توسط افراد فاقد صلاحیت پزشکی، موجب بروز پیامدهای جسمی شدید از جمله نکروز پوستی، آمبولی ریوی، بوتولیسم یاتروژنیک، نقص عضو دائمی و حتی فوت بیماران شده است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع حقوقی، فقهی و پزشکی، ماهیت و ارکان مسئولیت کیفری اشخاصی را که در زنجیره ی تولید، توزیع و تزریق مواد غیراستاندارد دخالت دارند بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که نظام حقوقی ایران، با تکیه بر قواعد فقهی ضمان از جمله تسبیب، اتلاف و غرور، و نیز با استناد به مواد قانون مجازات اسلامی در باب جرائم علیه تمامیت جسمانی و قانون مربوط به مقررات امور پزشکی، دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی، ظرفیت لازم برای مجازات تخلفات یادشده را دارد، اما خلاهای نظارتی، ضعف ردیابی محصولات، و عدم تناسب کیفر با شدت آسیب های واردشده، اثربخشی این ظرفیت قانونی را کاهش داده است. در پایان، مقاله پیشنهادهایی اصلاحی برای تقویت نظارت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی شامل ایجاد سامانه ی ردیابی رمزدار محصولات تزریقی، تشدید مجازات دخالت گران غیرمجاز، و الزام به بیمه ی مسئولیت حرفه ای ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت کیفری ، تزریقات زیبایی ، فیلر و بوتاکس تقلبی ، نقص عضو ، نظارت وزارت بهداشت