بررسی شناخت فرهنگ پایداری در مقاومت مردم ایران در دفاع مقدس

فرهنگ پایداری، به عنوان یکی از برجسته ترین مولفه های هویتی جامعه ی ایران، در دوران دفاع مقدس (۱۳۵۹-۱۳۶۷) به اوج خود رسید و جلوه بی نظیری از مقاومت ملی، ایثار جمعی و استقامت در برابر سختی ها را به نمایش گذاشت. با گذشت بیش از چهار دهه از آن رویداد عظیم، پرسش اساسی این است که نسل جوان امروز تا چه اندازه با ابعاد و مولفه های این فرهنگ پایداری آشناست و این شناخت، چه تاثیری بر هویت جمعی و احساس تعلق ملی آن ها دارد؟ هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین مولفه های فرهنگ پایداری (شامل استقامت، ایثار، خودباوری، وحدت ملی، و روحیه ی جهادی) و بررسی میزان شناخت دانشجویان از این مولفه ها بود. پژوهش به روش توصیفی-پیمایشی و با مشارکت ۳۲۰ نفر از دانشجویان دانشگاه های آزاد استان اصفهان (با استفاده از نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای) انجام شد. ابزار پژوهش، پرسشنامه ی محقق ساخته ی «سنجش شناخت فرهنگ پایداری» با ۲۵ گویه در پنج مولفه بود که روایی آن با نظر متخصصان و پایایی آن با آلفای کرونباخ (α=۰.۷۸ تایید شد. نتایج نشان داد که شناخت دانشجویان از فرهنگ پایداری در سطح متوسط (۸۵/۴۲ از ۷۵) قرار دارد. مولفه ی «وحدت ملی و همبستگی» با میانگین ۴۲/۱۱، بیشترین نمره و مولفه ی «روحیه ی جهادی و خودباوری» با میانگین ۷۸/۷، کمترین نمره را به خود اختصاص دادند. همچنین، بین جنسیت و سن پاسخ گویان از نظر شناخت فرهنگ پایداری تفاوت معناداری وجود نداشت، اما دانشجویان رشته های علوم انسانی و هنر، شناخت بیشتری نسبت به دانشجویان رشته های فنی و مهندسی داشتند. بر اساس یافته ها، غفلت از تبیین «روحیه ی جهادی» و «خودباوری ملی» در محتوای آموزشی و رسانه ای، به عنوان مهم ترین خلا شناسایی شد. پیشنهاد می شود که برنامه های درسی دانشگاهی و تولیدات رسانه ای، با تاکید بر وجوه عینی، ملموس و کاربردپذیر فرهنگ پایداری در زندگی امروزی، به گونهای طراحی شوند که شناخت عمیق تر و ماندگارتری در نسل جوان ایجاد نمایند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ پایداری ، دفاع مقدس ، مقاومت ملی ، هویت جمعی ، خودباوری