تاثیر طراحی معماری و ابعاد آن بر روانشناسی انسان

این مقاله به بررسی نتایج بسیاری از تحقیقات جاری در روانشناسی و معماری، تاثیر آنها بر ذهن انسان و تاثیر ابعادی طراحی معماری بر حل مسئله در زندگی اجتماعی به ویژه استرس و افسردگی می پردازد. اولین نمونه های معماری به عنوان وسیله ای برای محافظت در زندگی انسان به عنوان پناهگاهی در برابر محیط شکل گرفته اند. به تدریج معماری به یک هنر تبدیل شد و مفاهیم ذهنیت، خلاقیت و زیبایی را در خود جای داد. امروزه شاهد پیشرفت چشمگیر معماری در سراسر جهان هستیم. تعامل بین طراحی معماری و روانشناسی انسان برای سطح زندگی اجتماعی امروزی بسیار مهم است، اما تعامل آن پیش از این در حوزه طراحی مورد استفاده یا توجه قرار نگرفته است. علاوه بر این رابطه بین معماری و روانشناسی دو جنبه دارد؛ از یک سو، طراحی موفق تاثیر روانشناختی و فیزیولوژیکی آشکاری بر افراد دارد و از سوی دیگر روانشناسی تجربه انسانی و سیستم های عصبی به عنوان تابعی از طراحی موفق نقش مهمی در امور ایفا می کند. سطح فعلی توسعه معماری نه تنها به شکل هنری مربوط می شود، بلکه به عنوان حوزه ای هدف برای رفاه روانی و اجتماعی نیز مطرح است. مطالعه تاثیر روانشناختی معماری و طراحی داخلی بر توسعه این صنعت بسیار مهم است زیرا آنها تاثیر زیادی بر وضعیت عاطفی و روانی افراد دارند. مفهوم ارزش ادراکی بهینه فضا نه تنها با وجود نشانه های قابل درک بلکه با بسیج ادراک شناسایی فضایی، فعالیت جستجوی پیام ها در محیط و مقاومت در برابر حالت یکنواختی ادراکی که در صورت وجود سادگی بیش از حد و کمبود اندازه گیری رخ می دهد نیز مرتبط است. مزایای اجزای اصلی معماری و فضایی که دارای ویژگی های متضاد ذهنیت هستند عبارتند از پراکنده - متراکم، بسته - باز، عمودی - افقی، طرح سمت راست - طرح سمت چپ، طرح بالا - طرح پایین. ارزیابی عاطفی بصری از محیط در ذهن انسان با توجه به میزان انعطاف پذیری سطح، راحتی سطح، پیچیدگی، سطح شرکتی بودن، پویایی، سبکی برتری و عظمت تعیین می شود. در فرآیند درک محیط افراد، تصاویری از استانداردها – آرکتایپ های محیطی – را در ذهن خود پرورش می دهند یعنی تصویر یک مکان برای یک شخص ویژگی های معمول را به خود می گیرد. شرایط ساختار سازه های دخیل در شکل گیری ترکیب محیط معماری و فضایی عبارتند از ساختار فضایی سه بعدی، معماری و هنر، موقعیت موضوعی مجتمع در منطقه. همچنین در این فرآیند انواع بصری ترکیب محیطی وجود دارند: غالب ها، سطوح مختلف، تاکیدات مرکزی، عناصر پس زمینه، فلش های بزرگ و کوچک؛ ترکیب بندی می توانند به انعکاس کامل پیچیدگی معماری در ذهن انسان از نظر روانشناختی کمک کنند. در معماری، ویژگی های اصلی ترکیب بندی؛ شکل، پیکربندی (هندسه، اندازه، رنگ، جهت گیری، مکان، دینامیک) نیز برای ترکیب این فرآیندها به کار می روند. ویژگی های ثانویه ترکیب به عنوان مکمل مجموعه معماری عبارتند از: مرکز ترکیب، نقاط بصری، خطوط کانتور سطح، پویایی سطح، ایستایی جهت، پویایی محورهای بصری، گروه های بصری، طرح کلی ساختار ترکیبی، جرم بصری. معماری ای که محیط معماری فضایی را خلق می کند باید رابطه بین مردم و ساختمان ها، بین ساختمان ها و محیط و همچنین لزوم ارتباط ساختمان ها و فضاهای بین آنها را با نیازها و مقیاس انسانی درک کند. حرفه یک معمار و درک او با در نظر گرفتن نقش ها در جامعه به ویژه عوامل اجتماعی باعث می شود که وظایف پروژه بی نقص به نظر برسند. مفاهیم روانشناختی پایه محیط فضایی معماری فرم باز و بسته، فضا، تصویر، منبع کلی اطلاعات؛ تسلط، انعطاف پذیری، سنگین، سبک، عظیم، ظریف، ساده، پیچیده، غیرمنطقی، عقلانی، منحنی، راست، معنادار، ناچیز، کنجکاوی. نمونه هایی از ترکیبات معماری در مجتمع های معماری وجود دارد که احساساتی مانند شادی - غم، تمرکز - توجه، بی تفاوتی، آرامش - تنش را برمی انگیزد و البته یک مقیاس ذهنی ارزیابی شده از محیط های معماری نیز وجود دارد که در احساسات انسانی بیان می شود: غم، سنگینی، ضعف، درد، افسردگی، ناراحتی، طرد شدن، کسالت، بی تفاوتی، کنجکاوی، پذیرش انجام کار، احساس آسودگی، شادی، بهبودی، فعالیت، تسکین، قدرت، خوشبختی. بسته به ویژگی های اطلاعاتی که دریافت می کنند و عاداتی که شکل می دهند، ویژگی های خاصی از محیط را انتخاب یا از آنها اجتناب می کنند. این ویژگی ها عبارتند از فضای باز بزرگ یا فضای بسته کوچک، نور اشباع شده - تاریکی شدید، طبیعی بودن - از نظر تکنولوژیکی مصنوعی، تشریفاتی رسمی (عمومی) - یک محیط زندگی خصوصی، دوستانه و راحت. ابزارهای معماری احساسات روانی زیر را ایجاد می کنند: ثبات، آرامش، نوعی تخصص در محیط، تحرک، تغییرپذیری، تطبیق پذیری محیط، نظم بینهایت محیط - یک منطقه تفریحی برای سرگرمی، کارایی، سازگاری با محیط زیست - تولید. از طریق مقیاس اشیاء، معماری فعالیت انسان در یک محیط خاص از نظر روانشناختی تعیین می شود، از جمله محیط در مقیاس بزرگ - کار فضای عمومی؛ محیط در مقیاس کوچک - تفریح فردی. بسیاری از دانشمندان این حوزه سه علت بروز احساسات در انسان را شناسایی کرده اند. این موارد عبارتند از: نوع رفتار، وضعیت فیزیولوژیکی، ظاهر زیبایی شناختی محیط. دلایل بسیار دیگری نیز برای بروز احساسات وجود دارد: احساساتی که به عنوان واکنشی به رفتار ایجاد می شوند؛ سازماندهی عملکردی محیط معماری و فضایی.

کلیدواژه ها:

معماری ، روانشناسی ، روان درمانی ، مراقبه ، جزء ، فضای داخلی ، حجم ، الگو ، ریتم