آموزش مهارت های ارتباطی در محیط مدرسه

در پارادایم های نوین روان شناسی اجتماعی، روان شناسی تربیتی و مقتضیات حکمرانی آموزشی مدرن، تبیین دقیق سازوکارهای ارتباطی و تعاملی که منجر به ارتقای کناش های بین فردی سازنده (constructive interpersonal interactions) و بهبود هوش عاطفی دانش آموزان در مواجهه با چالش های اجتماعی زیست محیطی می گردند، به عنوان یکی از کلیدی ترین ارکان ارزیابی کارآمدی سیستم های کلان تعلیم و تربیت قلمداد می شود. آموزش فرآیندی مهارت های ارتباطی (communication skills education) و فراهم سازی بسترهای مناسب جهت بهره مندی متوازن و همه جانبه فراگیران از الگوهای گوش دادن فعال، همدلی و ابراز وجود مقتدرانه، پتانسیل شگرف و دگرگون کننده ای برای کاهش انزوای اجتماعی، ارتقای سرمایه اجتماعی و روان شناختی ملی و تسهیل فرآیند جامعه پذیری پویا در میان دهک های مختلف جامعه دارد که متاسفانه همواره تحت تاثیر نابرابری های نهادینه شده محیطی، تمرکز مفرط بر ساحت های شناختی صرف و الگوهای سنتی حافظه محور قرار گرفته و کارکرد واقعی خود را از دست می دهد. هدف اصلی این پژوهش گسترده، ژرف و کالبدشناسانه، واکاوی سیستماتیک مکانیزم های گوناگون ساختاری، عاطفی، کلامی و غیرکلامی موثر بر بهداشت روانی و موفقیت اجتماعی دانش آموزان از طریق آموزش الگوهای تعاملی کارآمد است که با بهره گیری از روش توصیفی-تحلیلی و مرور نظام مند اسناد بالادستی و ادبیات نظری پیشین انجام پذیرفته است. یافته های کلیدی این مطالعه بنیادین نشانگر آن است که تقویت ابعاد مختلف ارتباطی از جمله توانایی حل تعارض، رفتارهای همیارانه، مدیریت هیجانات بین فردی و غلبه بر اضطراب اجتماعی (social anxiety)، به عنوان یک پیش بین مثبت و نیرومند برای ارتقای پیوند با مدرسه، افزایش خودکارآمدی تعاملی و کاهش نرخ قلدری مدرسه ای (school bullying) عمل می کند. در نهایت، این نتیجه گیری جامع و کلی حاصل می شود که گذار از رویکردهای سنتی تک گویی به سمت مدل های پیش کنشگر مبتنی بر یادگیری مشارکتی و کارگاه های مهارت آموزی تجربی در مدارس، ضرورت غیرقابل انکاری است که نیازمند هم گرایی بین دستگاهی، اصلاح قوانین برنامه ریزی درسی و عزم جدی سیاست گذاران کلان برای بازتعریف فرآیندهای تربیتی است.

کلیدواژه ها:

مهارت های ارتباطی ، تعاملات بین فردی ، گوش دادن فعال ، حل تعارض ، قلدری مدرسه ای ، پیوند با مدرسه