بررسی رابطه تعارض والد-فرزند با رضایت از زندگی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان دختر متوسطه اول

مقدمه: خانواده به عنوان اولین و مهم ترین نهاد اجتماعی، نقش اساسی در شکل گیری شخصیت، سلامت روان و موفقیت تحصیلی فرزندان ایفا می کند. در دوران نوجوانی، افزایش نیاز به استقلال و تغییرات شناختی-هیجانی، بستر مناسبی برای بروز تعارضات والد-فرزندی فراهم می آورد. این تعارضات می توانند پیامدهای منفی بر جنبه های مختلف زندگی نوجوان از جمله رضایت از زندگی و عملکرد تحصیلی داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین تعارض والد-فرزند با رضایت از زندگی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول شهرستان ملارد انجام شد.روش کار: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی-همبستگی از نوع مقطعی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول شهرستان ملارد در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به تعداد ۶۸۹۲ نفر بود. حجم نمونه بر اساس جدول مورگان و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای، ۳۶۴ نفر تعیین شد. برای گردآوری داده ها از سه پرسشنامه استاندارد: مقیاس تعارض والد-فرزند (اشتراس، ۱۹۹۰)، مقیاس چندبعدی رضایت از زندگی (هیوبنر، ۲۰۰۱) و پرسشنامه عملکرد تحصیلی (فام و تیلور، ۱۹۹۹) استفاده شد. روایی ابزارها به روش محتوایی با تایید متخصصان و پایایی آن ها با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (به ترتیب ۸۸/۰، ۹۳/۰ و ۸۷/۰) تایید گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و آزمون های ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که بین تعارض والد-فرزند با رضایت از زندگی(۴۶/۰ - = β ، ۰۰۱/۰ p=)و عملکرد تحصیلی (۵۱/۰ - = β ، ۰۰۱/۰ p=) رابطه منفی و معنادار وجود دارد. بدین معنا که با افزایش تعارض، میزان رضایت از زندگی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان به طور معناداری کاهش می یابد. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نیز نشان داد که تعارض والد-فرزند قادر است ۲۳ درصد از تغییرات ترکیب خطی دو متغیر رضایت از زندگی و عملکرد تحصیلی را پیش بینی کند.نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، تعارض والد-فرزند از جمله عوامل خطرآفرین برای سلامت روان و موفقیت تحصیلی نوجوانان محسوب می شود. بنابراین، طراحی و اجرای برنامه های آموزشی و مشاوره ای با هدف بهبود کیفیت ارتباط والد-فرزند و مدیریت تعارضات خانوادگی، می تواند گامی موثر در جهت افزایش رضایت از زندگی و ارتقای عملکرد تحصیلی دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

تعارض والد-فرزند ، رضایت از زندگی ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان دختر.