چگونگی کشف قواعد صرفی و نحوی در زبان عربی

قواعد صرف و نحو عربی، با وجود جایگاه بنیادین خود در علوم اسلامی و ادبیات فارسی، همواره با چالش آموزش و یادگیری موثر روبه رو بوده اند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی، از سه منظر به این مسئله می پردازد: واکاوی مبانی روش شناختی کشف قواعد در نحو کلاسیک، نقد تفصیلی کتاب های درسی دانشگاهی معاصر، و بازخوانی سنت ایرانی منظومه سرایی نحوی به عنوان راهکاری تاریخی. یافته ها نشان می دهد که نحو کلاسیک بر پایه استقرایی ناقص از منابع محدود و گزینش شده، به ویژه شعر جاهلی، نظامی ایستا و تجویزی پدید آورده است. منابع آموزشی معاصر نیز با بازتولید این ساختار و با کاستی هایی چون تعاریف نارسا، فقدان تمرین های هدفمند و بی توجهی به سطوح ادراک و کاربرد، در ایجاد یادگیری پایدار ناکام مانده اند. در این میان، منظومه های تعلیمی نحوی ایرانیان، با بهره گیری از موسیقی کلام برای تثبیت حافظه، ظرفیتی مغفول برای تلفیق با رویکردهای نوین کشف محور فراهم می آورند. مقاله نتیجه می گیرد که برون رفت از بحران کنونی، مستلزم تغییر پارادایم از آموزش حافظه بنیان به یادگیری تلفیقی، با استفاده از راهبردهای اکتشافی و ابزارهای کمک آموزشی برگرفته از سنت کهن است.

کلیدواژه ها:

صرف و نحو عربی ، کشف قواعد ، نقد کتاب درسی ، منظومه های تعلیمی ، راهبردهای آموزشی ، یادگیری پایدار.