مدرسه و پیشگیری از گوشه گیری اجتماعی دانش آموزان

گوشه گیری اجتماعی در دانش آموزان، الگویی پایدار از کناره گیری از تعاملات با همسالان و ترجیح تنهایی است که با پیامدهای منفی تحولی از جمله طرد شدن، قربانی شدن، افت تحصیلی و آسیب های روانی همراه است. مدرسه به عنوان مهم ترین بافت اجتماعی دوران کودکی و نوجوانی پس از خانواده، نقشی حیاتی در شناسایی، پیشگیری و مداخله برای این رفتار ایفا می کند. این مقاله مروری با تحلیل نظام مند پژوهش های تجربی و نظری منتشرشده در دو دهه اخیر، به واکاوی علل زیربنایی گوشه گیری اجتماعی، پیامدهای آن و مهم تر از همه، راهبردهای پیشگیرانه مدرسه محور می پردازد. یافته ها بر اساس یک چارچوب بوم شناختی نشان می دهند که پیشگیری موثر باید در سطوح چندگانه شامل فرهنگ و جو مدرسه، آموزش مهارت های اجتماعی-هیجانی در سطح کلاس، مداخلات گروهی کوچک و حمایت های فردی هدف گذاری شود. نقش معلم به عنوان چهره دلبستگی ثانویه و طراح محیط اجتماعی کلاس، همراه با برنامه های ساختاریافته یادگیری اجتماعی-هیجانی مانند SEL، سنگ بنای مداخلات پیشگیرانه است. همچنین، همکاری با خانواده و ایجاد پل های ارتباطی بین خانه و مدرسه برای اطمینان از تداوم و ثبات در حمایت از دانش آموز گوشه گیر ضروری است. در نهایت، این مقاله استدلال می کند که حرکت از رویکرد واکنشی «درمان» به سمت رویکرد پیشگیرانه و سیستمی «پرورش شایستگی اجتماعی»، نیازمند تحولی در سیاست های مدرسه، برنامه های درسی و توسعه حرفه ای معلمان است تا مدرسه به زیست بومی امن، پذیرا و توانمندساز برای همه دانش آموزان، به ویژه آنانی که در سکوت رنج می برند، تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

گوشه گیری اجتماعی ، پیشگیری مدرسه محور ، یادگیری اجتماعی-هیجانی ، جو مدرسه ، روابط همسالان ، کمرویی