بازآفرینی نقش شورای دانش آموزی در مدیریت مدرسه؛ راهبردی برای توسعه فرهنگ مسئولیت پذیری و مشارکت دانش آموزان

مشارکت فعال دانش آموزان در اداره امور مدرسه از مهم ترین مولفه های تحقق مدرسه پویا و تربیت شهروندانی مسئول و توانمند به شمار می آید. با این وجود، در بسیاری از مدارس ظرفیت شورای دانش آموزی به صورت مطلوب مورد استفاده قرار نمی گیرد و نقش این شورا به اجرای برنامه های محدود و تشریفاتی تقلیل می یابد. پژوهش حاضر با هدف احیای کارکردهای شورای دانش آموزی و ایجاد بستر مناسب برای افزایش مسئولیت پذیری، مشارکت موثر و تقویت مهارت های اجتماعی دانش آموزان در یکی از مدارس متوسطه انجام شد.این پژوهش با روش اقدام پژوهی و از طریق گردآوری داده ها به وسیله مشاهده، مصاحبه با دانش آموزان، معلمان و مدیر مدرسه، پرسش نامه، بررسی مستندات و تشکیل نشست های هم اندیشی اجرا شد. پس از تحلیل وضعیت موجود، برنامه ای عملیاتی شامل بازنگری در شیوه فعالیت شورای دانش آموزی، آموزش مهارت های رهبری، ارتباط موثر و کار تیمی، تشکیل گروه های دانش آموزی برای مدیریت فعالیت های فرهنگی، آموزشی و اجتماعی، واگذاری مسئولیت در برنامه های مدرسه، برگزاری جلسات منظم تبادل نظر میان اعضای شورا و مدیریت و طراحی نظام تشویق و بازخورد مستمر تدوین و اجرا گردید. همچنین، با جلب همکاری خانواده ها و افزایش تعامل میان خانه و مدرسه، زمینه مشارکت گسترده تر دانش آموزان در تصمیم گیری های مدرسه فراهم شد.نتایج نشان داد که اجرای این مداخلات به افزایش احساس تعلق دانش آموزان نسبت به مدرسه، تقویت روحیه مسئولیت پذیری، رشد مهارت های ارتباطی و رهبری، بهبود نظم و انضباط، کاهش رفتارهای ناسازگار و افزایش مشارکت داوطلبانه در فعالیت های آموزشی و پرورشی انجامید. همچنین، رضایت مدیر، دبیران، اولیا و دانش آموزان از عملکرد شورای دانش آموزی به شکل محسوسی افزایش یافت. یافته های پژوهش حاکی از آن است که بازتعریف نقش شورای دانش آموزی در چارچوب مدیریت مشارکتی، می تواند به ارتقای کیفیت مدیریت مدرسه، تقویت فرهنگ همکاری و آماده سازی دانش آموزان برای ایفای نقش های اجتماعی و شهروندی در آینده کمک کند.

کلیدواژه ها:

شورای دانش آموزی ، مدیریت مدرسه ، مدیریت مشارکتی ، مسئولیت پذیری ، مشارکت دانش آموزان ، اقدام پژوهی