بررسی نقش سکوت هدفمند معلم در کلاس درس ابتدایی و تاثیر آن بر تفکر مستقل، خودنظم دهی و مشارکت دانش آموزان

سکوت معلم در کلاس درس، اگر آگاهانه، هدفمند و متناسب با شرایط آموزشی به کار گرفته شود، می تواند از یک «فقدان گفتار» ساده فراتر رود و به راهبردی تربیتی برای فعال سازی تفکر، افزایش مسئولیت پذیری یادگیری و گسترش مشارکت دانش آموزان تبدیل شود. در کلاس های ابتدایی، که دانش آموزان در مرحله شکل گیری مهارت های شناختی، اجتماعی و عاطفی قرار دارند، نحوه مداخله کلامی یا سکوت معلم می تواند بر کیفیت یادگیری اثرگذار باشد. هدف این مقاله بررسی نقش سکوت هدفمند معلم و تبیین تاثیر آن بر سه مولفه مهم فرایند یاددهی یادگیری، یعنی تفکر مستقل، خودنظم دهی و مشارکت دانش آموزان است. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه مرور منابع معتبر داخلی و خارجی تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد سکوت هدفمند، به ویژه در قالب زمان انتظار پس از پرسش، مکث تاملی، خودداری از پاسخ دهی فوری، گوش دادن فعال و ایجاد فضای روانی امن، می تواند فرصت پردازش شناختی، شکل گیری پاسخ های عمیق تر، افزایش اعتماد به نفس، تقویت خودکنترلی و بهبود تعاملات کلاسی را فراهم سازد. البته اثرگذاری سکوت وابسته به مهارت معلم، فرهنگ کلاسی، سن دانش آموزان و هدف آموزشی است. نتیجه آنکه سکوت هدفمند، در کنار گفتار هدایتگر معلم، می تواند به عنوان یکی از ابزارهای ظریف و کارآمد مدیریت یادگیری در دوره ابتدایی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سکوت هدفمند ، تفکر مستقل ، خودنظم دهی ، مشارکت ، آموزش ابتدایی