معلم به مثابه عامل تغییر اجتماعی؛ جامعه شناسی کنشگری در کلاس های درس آینده

در عصری که نظام های آموزشی با تحولات شتابان فناوری، بحران های زیست محیطی، نابرابری های فزاینده و گسست های فرهنگی مواجه هستند، تصور سنتی از معلم به عنوان انتقال دهنده صرف دانش، دیگر پاسخگوی نیازهای جامعه نیست. این مقاله با رویکردی جامعه شناختی به بررسی نقش معلم به مثابه عامل تغییر اجتماعی در کلاس های درس آینده می پردازد. بر اساس مرور نظامند پژوهش های انجام شده، معلم در چارچوب جامعه شناسی انتقادی آموزش و پرورش، نه تنها بازتولیدکننده ساختارهای اجتماعی موجود است، بلکه می تواند با کنشگری آگاهانه، به دگرگونی این ساختارها کمک کند. یافته های پژوهش های متعدد نشان می دهد که مفهوم "روشنفکر تحول آفرین" در نظریه هنری ژیرو، "عاملیت آموزشی" در نظریه بیستا و پرایستلی، و "آموزش انتقادی" در اندیشه پائولو فریره، چارچوب های نظری قدرتمندی برای تبیین نقش کنشگرانه معلم در تغییر اجتماعی فراهم می آورند. با این حال، اجرای عملی این نقش با چالش های ساختاری از جمله سیاست های نولیبرالی، فشار نظام های ارزشیابی استاندارد و محدودیت های نهادی مواجه است. این مقاله با استناد به آرای دورکیم، بوردیو و فریره، چارچوبی نظری برای تبیین جامعه شناسی کنشگری معلم در کلاس های درس آینده ارائه می دهد و در پایان، راهکارهای عملی برای توانمندسازی معلمان به عنوان عاملان تغییر اجتماعی در نظام های آموزشی پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

معلم به مثابه عامل تغییر اجتماعی ، جامعه شناسی آموزش و پرورش ، کنشگری معلم ، آموزش انتقادی ، عاملیت آموزشی ، روشنفکر تحول آفرین ، کلاس های درس آینده