بررسی توصیفی تحلیلی و ارایه مدل نظری- کاربردی از روانشناسی سوءظن در منابع اسلامی

سوءظن و بدگمانی به عنوان یک ویژگی شخصیتی و در صورت شدت بالا به عنوان مشخصه یک اختلال روانشناختی به حساب می آید که پیامدهای روانشناختی و اجتماعی بسیاری دارد. در اسلام نیز این ویژگی به عنوان یک رذیلت اخلاقی معرفی شده و درباره آن، علل، آثار و پیامدها و درمان آن احادیث و روایات متعددی آورده شده است. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی توصیفی تحلیلی سوءظن در متون اسلامی و ارائه یک مدل بر این اساس بود. با توجه به این هدف آیات قرآن و روایات معتبر مورد بررسی قرار گرفت. با بررسی منابع مرتبط با موضوع حاضر توصیف کاملی از سوءظن حاصل شد. علل سوءظن نیز در دو دسته بیرونی و درونی مشخص شد. در متون دینی پیامدهای ابتلا به سوءظن و راهبردهای مقابله و درمان آن نیز به تفصیل بیان شده بود. بررسی ها نشان دادند سوءظن در متون دینی به صورت یک بیماری دائم، خلاصی نداشتن، تغییر در دل نسبت به دیگران، تسلیم سوءظن (تغییر در اعمال، گفتار) توصیف می شود. علل نیز شامل دو دسته علل بیرونی و درونی، پیامدها شامل پیامدهای بین فردی، رفتاری، درونی و اخروی معنوی بود. راهبردها نیز شامل چهار دسته راهبردهای شناختی، رفتاری، خودسازی و معنوی – نگرشی بود.

کلیدواژه ها:

توصیف ، تحلیل ، مدل نظری ، روانشناسی سوءظن ، منابع اسلامی