تحلیل و بررسی تاثیر اراده در تعدیل قواعد حاکم بر عقد نکاح در حقوق ایران

در حقوق موضوعه که منبعث از فقه امامیه است عقد نکاح از جمله عقودی است که علیرغم اهمیت قصد، رضا و توافق طرفین تشریفات خاصی دارد که عدول از آنها گاهی منجر به بطلان عقد نکاح خواهد شد. بنابراین دایره شمول اراده و توافقات طرفین که گاهی به صورت شروط ضمن عقد متبلور می شود محدود است و نمی توان حاکمیت اراده و آزادی قراردادها را به قواعد آمره نکاح نیز سرایت داد. بنابراین در این پژوهش که به روش توصیفی – تحلیلی تهیه و تنظیم شده است درصدد پاسخ به این پرسش اصلی بوده ایم که اساسا اراده در امکان تعدیل قواعد آمره حاکم بر نکاح چه نقشی دارد. یافته ها و نتایج پژوهش موید این مطلب است که می توان قلمرو اراده در تعدیل قواعد آمره و شرایط حاکم عقد نکاح را به دو بخش تقسیم نمود: قواعد و اوامری که با اراده طرفین می توان از آن عدول کرد و قواعد و اوامری که علیرغم توافق و اراده عدول از آنها ممکن نیست و حتی با ضمانت اجرا نیز روبرو خواهد شد. نتایج تحقیق نشان داد امروزه برخی از مصادیق نظیر توافق ارادی مبنی بر عدم ازدواج مجدد زوج یا توافق بر ارث در نکاح موقت و عدول از اذن ولی در برخی موارد خاص موید امکان توافق ارادی بر خلاف برخی از شرایط حاکم بر نکاح است اما طبیعتا برخی از موارد نظیر عدول از ایجاب و قبول در قالب نکاح توافقی و ارادی معاطاتی در نظر نگرفتن محرمات طبق اراده طرفین، عدول از قواعد آمره در حوزه نفقه حق طلاق ریاست بر خانواده فرزندآوری و غیره این امکان را ندارد که بتوان بر مبنای اراده طرفین از آنها عدول نمود. روش انجام تحقیق روش تحلیلی توصیفی است. مطالب از طریق مراجعه به کتابخانه ها استفاده از کتب و مقالات حقوقی و نظرات دکترین حقوقی و اساتید دانشگاه و پایگاه های اینترنتی معتبر از ابزار فیش برداری استفاده و گردآوری شده است.

کلیدواژه ها:

نکاح ، قواعد آمره ، اراده ، زوجین ، حق حبس ، حقوق ایران