تحلیل وصف جایگزینی اسناد براتی

اسناد تجاری به معنای خاص دسته ای از اسناد هستند که به دلیل پرکاربرد بودن آنها در معاملات مدنی و تجاری توسط قانونگذار شناسایی شده و مقررات ویژه و امتیازات خاصی برایشان در نظر گرفته شده است. با بررسی قواعد و مقررات حاکم بر اسناد براتی و فلسفه آنها می توان قائل به اصولی شد که در صورت مطالعه و اعمال قواعد اسناد تجاری نمی توان آنها را نادیده گرفت؛ این اصول عبارتند از اصل استقلال امضاها، استقلال تعهد ناشی از سند تجاری (وصف تجریدی)، اصل قابل استناد نبودن ایرادات. یکی دیگر از اصولی که حقوقدانان در نظر گرفته اند ولی مورد اختلاف است اصل بقای رابطه حقوقی اصلی منشا صدور (سند) یا در مقابل آن اصل جایگزینی اسناد تجاری است. آیا با صدور سند تجاری که خود یک قرارداد است تعهدی که به وسیله سند تجاری مورد پرداخت قرار می گیرد ساقط می شود و تعهد مبتنی بر سند تجاری جایگزین آن می شود؟ آیا در فرض صدور چک به منظور پرداخت ثمن، در صورت مراجعه به بانک و صدور گواهی عدم پرداخت، باید الزام به تادیه ثمن را بخواهیم یا مطالبه وجه چک را یا اینکه می توانیم یکی را به اختیار انتخاب کنیم؟ آیا صدور چک ولو اینکه وجه آن از سوی بانک محال علیه پرداخت نشود، به منزله پرداخت شدن ثمن و قطعی شدن معامله است یا خیر؟ پاسخ به این سوالات مبتنی بر این است که کدام یک از دو تحلیل را بپذیریم؛ در این مقاله سعی شده است با نگاه به نظر حقوقدانان پاسخی برای این سوال به دست بیاوریم که صدور سند تجاری موجب جایگزینی آن با تعهد منشا می شود (تبدیل تعهد) یا صرفا ابزار پرداخت تعهد منشا است.

کلیدواژه ها:

اسناد تجاری به معنای خاص ، تبدیل تعهد ، وصف جایگزینی ، تعهد پایه ، تعهد براتی