منابع درآمدی در شهرداری ها

امروزه نگاه به شهرداری ها تغییر کرده و دیگر صرفا به چشم یک پیمانکار اجرایی برای پروژه های عمرانی و خدماتی شهری به آنها نگریسته نمی شود. شهرداری ها اکنون نهادهایی مدنی هستند که از دل مردم برخاسته اند و مسئولیت هدایت شهر به سمت توسعه ای پایدار و ارتقاء سطح زندگی انسانی را بر عهده دارند. از این رو، ضروری است که شهرداری ها علاوه بر وظایف معمول و سنتی، خود به فعالیت های فرهنگی، اجتماعی و زیست محیطی نیز بپردازند. در ایران شهرداری به عنوان یک نهاد محلی و نماینده مردم منطقه مسئول اصلی مدیریت خدمات شهری، پروژه های عمرانی و توسعه زیرساخت هاست. شهرداری ها به دلیل عدم وابستگی مالی به دولت و بودجه عمومی، ناگزیرند بر اساس قوانین موجود از راه های مختلف درآمد کسب کرده و صرف امور شهری نمایند. با این حال این نهاد با وجود استقلال مالی در یک وضعیت نظارتی بینابینی قرار دارد و از استقلال کامل برخوردار نیست. اهمیت موضوع درآمد شهرداری ها بسیار زیاد است چرا که با درآمد بیشتر خدمات بهتری ارائه می شود و این امر به نوبه خود استقلال شهرها از دولت مرکزی را تقویت می کند. این مسئله به طور بنیادین بستری را برای تمرین دموکراسی فراهم می آورد. پیش از سیاست خودکفایی شهرداری ها که در قانون بودجه سال ۱۳۶۲ ایران مطرح شد درآمد شهرداری ها عمدتا متکی بر منابع دولتی بود اما با اجرای سیاست های تعدیل اقتصادی، سهم کمک های مالی دولت به شهرداری ها به شدت کاهش یافت. رشد سریع جمعیت شهری و همچنین واگذاری برخی وظایف دولتی به شهرداری ها که پیش بینی می شود در آینده نیز افزایش یابد، نیازهای مالی شهرداری ها را به طور چشمگیری افزایش داده است. بخشی از این نیازها از طریق مالیات های محلی، وجوه انتقالی از دولت مرکزی و سایر منابع درآمدی تامین می شود اما این منابع قادر به پوشش تمام نیازهای سرمایه گذاری و عمرانی شهرداری ها نیستند. در نتیجه شهرداری ها برای تامین منابع مالی مورد نیاز خود به جستجوی منابع جدید روی آوردند، متاسفانه به دلیل ضعف اقتصادی، ایران این تلاش ها موفقیت چندانی حاصل نکرد. با این وجود این مسئله مانع از ورود شهرداری ها به بازارهای مالی و همکاری با بخش خصوصی برای تامین منابع مالی نشد. در مجموع این نهاد محلی تمام تلاش خود را برای کسب منابع جدید و کاهش وابستگی به درآمدهای سنتی به کار گرفته است. می توان گفت در سال های اخیر شهرداری های ایران گام در عرصه ای نوین در زمینه کسب درآمد گذاشته اند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، تقصیر ، وظایف شهرداری ، جبران ضرر