تحلیل تطبیقی حقوق زنان در نهادهای نکاح، انفصال و ارث مطالعه مقایسه ای فقه اسلامی (ایران) و نظام های حقوقی منتخب جهان

این پژوهش به بررسی تطبیقی و تحلیلی حقوق زنان در سه حوزه کلیدی حقوق خانواده یعنی ازدواج نکاح، طلاق، وارث، میان نظام حقوقی ایران مبتنی بر فقه شیعه امامی و چند نظام حقوقی منتخب جهانی (مانند حقوق مدنی اروپایی یا کامن لا) می پردازد. هدف اصلی، شناسایی نقاط قوت، ضعف و تفاوت های بنیادین این نظام ها در تامین استقلال اقتصادی و اجتماعی زنان است. در حوزه ازدواج، تفاوت ها عمدتا پیرامون ماهیت عقد قراردادی در غرب در برابر نهادی قراردادی در ایران، حق شرط ها و مدیریت دارایی های مشترک مورد توجه قرار می گیرد. در بحث طلاق، تمرکز بر تفاوت در معیارها و فرآیندهای طلاق مانند طلاق قضایی به دلیل عسر و حرج در ایران در مقابل طلاق توافقی یا یک طرفه در برخی نظام های غربی و همچنین حقوق مالی زوجه پس از انحلال رابطه، نفقه و مهریه در مقابل تقسیم اموال است. در زمینه ارث، مقاله شکاف عمیق میان سهم الارث زنان در حقوق ایران مبتنی بر احکام شرعی که معمولا سهم زن را نصف مرد هم رتبه قرار می دهد و رویکردهای مدرن جهانی که برابری کامل جنسیتی در ارث را مبنا قرار داده اند، واکاوی می کند. نتایج نشان می دهد که در حالی که برخی جنبه های حمایتی خاصی در نظام ایران وجود دارد مانند مهریه به عنوان پشتوانه مالی، شکاف های ساختاری به ویژه در حقوق مالی پس از طلاق و تفاوت اساسی در حقوق ارث نشان دهنده لزوم بازنگری در تعادل میان سنت فقهی و الزامات نوین حقوق بشر در تضمین برابری کامل زنان است. این پژوهش با ارائه راهکارهایی مبتنی بر اصلاحات قانونی و تفسیری به دنبال تبیین مسیر دستیابی به عدالت جنسیتی در چارچوب حقوق خانواده است.

کلیدواژه ها:

حقوق زنان ، ازدواج ، طلاق ، ارث ، حقوق تطبیقی ، فقه شیعه ، حقوق ایران ، برابری جنسیتی ، حقوق خانواده