سیاست جنایی تقنینی و قضایی در مواجهه با جرائم نوپدید سایبری تحلیل تطبیقی رویکردهای کیفری و جرم شناختی با تاکید بر پیشگیری هوشمند

تحولات گسترده در فناوری اطلاعات و گسترش فضای مجازی ظهور نوعی از جرائم نوپدید موسوم به جرائم سایبری را به دنبال داشته است که نظام های حقوقی را با چالش های جدی مواجه کرده است. این مقاله با هدف تحلیل تطبیقی سیاست جنایی تقنینی و قضایی در مواجهه با جرائم سایبری ضمن بررسی قوانین و رویه های قضایی ایران و کشورهای پیشرو، تلاش دارد تا موفقیت یا ناکارآمدی سیاست های کیفری موجود را از منظر جرم شناسی و پیشگیری هوشمند ارزیابی کند. یافته ها نشان می دهد که در اغلب نظام های حقوقی واکنش کیفری به تنهایی قادر به کنترل جرائم سایبری نیست و نیاز به رویکرد ترکیبی با محوریت پیشگیری هوشمند و بومی سازی سیاست های جنایی احساس می شود. این پژوهش ضمن بررسی سیاست تقنینی ایران در قانون جرائم رایانه ای و نقش دستگاه قضایی در اعمال آن، به مقایسه با نظام های حقوقی اتحادیه اروپا و ایالات متحده پرداخته و پیشنهاد می کند که ارتباط میان دولت، بخش خصوصی و کاربران در قالب سیاست پیشگیرانه چند سطحی تقویت گردد. نتیجه نهایی آن است که سیاست جنایی کارآمد در حوزه سایبری باید مبتنی بر عقلانیت، علمی، هماهنگی نهادی و رویکردهای جرم شناسی پیش نگر باشد تا بتواند تهدیدات نوپدید این حوزه را مهار کند.

کلیدواژه ها:

جرائم سایبری ، سیاست جنایی ، پیشگیری هوشمند ، جرم شناسی تطبیقی