نقش عوامل خانوادگی و درمانهای روان شناختی در خود تخریبی، بی اشتهایی و مسئولیت پذیری نوجوانان مرور نظام مند مطالعات روان شناختی

نوجوانی یکی از حساس ترین دوره های رشد انسانی است که در آن تغییرات زیستی، هیجانی و اجتماعی به شکل چشمگیری افزایش می یابد و آسیب پذیری فرد را در برابر مشکلات روان شناختی بیشتر می کند. در سال های اخیر، رفتارهای خود تخریب گرانه، اختلالات خوردن به ویژه بی اشتهایی عصبی و کاهش مسئولیت پذیری در میان نوجوانان رشد قابل توجهی یافته است؛ مسائلی که ریشه های چند عاملی دارند و درک دقیق آنها نیازمند بررسی همزمان عوامل فردی، خانوادگی و درمانی است. خانواده نخستین بستر شکل گیری هویت روانشناختی نوجوان محسوب می شود و کیفیت روابط والد-فرزند، سبک های فرزندپروری، سطح حمایت عاطفی و میزان تعارضات خانوادگی می تواند نقش تعیین کننده ای در بروز یا پیشگیری از رفتارهای آسیب زا داشته باشد. پژوهش های جدید نشان می دهند که نقص در کارکردهای خانوادگی، دلبستگی ناایمن، ارتباطات سرد یا پرتنش و نبود الگوهای منسجم در خانه احتمال خود تخریبی و بی اشتهایی را در نوجوانان افزایش می دهد و احساس مسئولیت پذیری آنها را کاهش می دهد. در کنار این، عوامل درمان های روان شناختی مانند درمان شناختی رفتاری، خانواده درمانی، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و رویکردهای مبتنی بر ذهن آگاهی ابزارهایی موثر برای کاهش رفتارهای خطرناک و بهبود تنظیم هیجان شناخته می شوند. مرور نظام مند مطالعات ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ نشان می دهد که ترکیب مداخلات درمانی با اصلاح ساختار و کارکرد خانواده بهترین نتایج را در کاهش خود تخریبی، بهبود الگوهای خوردن و افزایش مسئولیت پذیری نوجوانان به همراه دارد، بنابراین نگاه یکپارچه به خانواده و مداخلات درمانی کلید ارتقای سلامت روان در این دوره حساس است.

کلیدواژه ها:

عوامل خانوادگی ، درمانهای روان شناختی ، خود تخریبی ، بی اشتهایی ، مسئولیت پذیری ، نوجوانان