توسعه چارچوب HSE مبتنی بر مهندسی تاب آوری و دینامیک سیستم ها برای مدیریت حوادث فرایندی در صنایع نفت و گاز

صنایع نفت و گاز به دلیل پیچیدگی های فنی، ماهیت سرمایه بر، شرایط عملیاتی پرریسک و گستردگی زنجیره تامین، همواره در معرض بروز حوادث فرایندی با پیامدهای جدی ایمنی، زیست محیطی و اقتصادی قرار دارند. با این حال، سیستم های متداول HSE در این صنایع عمدتا بر رویکردهای واکنشی، کنترل محور و خطی متکی بوده و توانایی محدودی در مواجهه با پویایی های سیستم، عدم قطعیت ها و اختلالات عملیاتی دارند. این مسئله ضرورت گذار به رویکردهای پیش نگر و تاب آور را برجسته می سازد. مرور ادبیات نشان می دهد که علی رغم توسعه مفاهیم مهندسی تاب آوری، چارچوب های یکپارچه ای که بتوانند مدیریت HSE را با رویکرد دینامیک سیستم ها و به صورت مبتنی بر ریسک برای مدیریت حوادث فرایندی در صنایع نفت و گاز تلفیق کنند، به طور نظام مند توسعه نیافته اند. این خلا پژوهشی، مبنای اصلی تحقیق حاضر را تشکیل می دهد. در این پژوهش، یک چارچوب HSE مبتنی بر مهندسی تاب آوری و مدل سازی دینامیک سیستم ها ارائه می شود. ابتدا با استفاده از نمودارهای حلقه علی، روابط متقابل میان عوامل انسانی، فنی، سازمانی و مدیریتی موثر بر حوادث فرایندی شناسایی می گردد. سپس مدل انبار–جریان برای شبیه سازی رفتار سیستم و ارزیابی سناریوهای مختلف ریسک توسعه می یابد. نتایج نشان می دهد که تقویت قابلیت های تاب آوری شامل پیش بینی، انطباق پذیری و بازیابی، می تواند به طور معناداری فراوانی و شدت حوادث فرایندی را کاهش دهد. نوآوری اصلی این پژوهش، ارائه یک چارچوب یکپارچه و پویا است که HSE را از یک سیستم واکنشی به ابزاری راهبردی برای مدیریت ریسک در صنایع نفت و گاز ارتقا می دهد.

کلیدواژه ها:

بهینه سازی زنجیره تامین ، صنعت نفت و گاز ، مهندسی صنایع ، مدیریت لجستیک ، مدیریت ریسک ، بهبود بهره وری