ارزیابی ریسک نشت و انفجار در مخازن ذخیره سازی سوخت در منطقه زاهدان با استفاده از روش های HAZOP و FTA

مخازن ذخیره سازی سوخت به عنوان اجزای حیاتی در زنجیره تامین انرژی، همواره در معرض خطر نشت و انفجار هستند که می تواند پیامدهای فاجعه باری برای انسان، محیط زیست و اقتصاد داشته باشد. این مقاله مروری، با تمرکز بر منطقه زاهدان، به ارزیابی روش های تحلیل حالات خطا و آثار آن (HAZOP) و درخت خطا (FTA) برای شناسایی، تحلیل و کاهش ریسک های مرتبط با این مخازن می پردازد. با توجه به شرایط اقلیمی خشک، خاک های شنی، وزش بادهای موسمی و حساسیت بالای اکولوژیکی منطقه زاهدان، ارزیابی ریسک جامع ضرورتی انکارناپذیر است. این مطالعه با مرور سیستماتیک مقالات، استانداردها و گزارش های حوادث در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ نشان می دهد که تلفیق روش کیفی HAZOP)برای شناسایی نظام مند انحرافات) با روش کمی FTA (برای محاسبه احتمال وقوع حوادث کلان) می تواند چارچوب قدرتمندی برای مدیریت پیشگیرانه ریسک فراهم آورد. یافته ها حاکی از آن است که مهم ترین عوامل ریشه ای حوادث در منطقه مورد مطالعه، خوردگی ناشی از شرایط خاک، خطای انسانی در مراقبت و نگهداری، نقص در سیستم های ایمنی و تاثیرات محیطی است. در خاتمه، راهبردهای مهندسی و مدیریتی برای کاهش ریسک و افزایش انعطاف پذیری تاسیسات سوختی زاهدان پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ریسک ، مخزن ذخیره سوخت ، نشت ، انفجار ، HAZOP ، درخت خطا (FTA) ، زاهدان ، ایمنی فرآیند