تحلیل علل چندوجهی حوادث در جایگاههای عرضه سوخت در اقلیمهای گرم و خشک مطالعه موردی: زاهدان و ارائه مدل مدیریت ریسک یکپارچه

جایگاههای عرضه سوخت به عنوان نقاط پایانی زنجیره تامین سوخت به دلیل ماهیت مواد قابل اشتعال و انفجار، محیط های پرخطری محسوب می شوند. این خطر در اقلیم های گرم و خشک مانند زاهدان به دلیل عوامل تشدید کننده محیطی و انسانی پیچیده تر و محتمل تر می شود. این مقاله مروری با هدف تحلیل نظام مند علل چندبعدی وقوع حوادث در این جایگاه ها در اقلیم گرم و خشک زاهدان و طراحی یک مدل مدیریت ریسک یکپارچه و بومی سازی شده انجام شده است. با مرور مقالات، گزارش های حوادث و اسناد معتبر در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲، علل حوادث در چهار محور فنی مهندسی، انسانی، سازمانی، محیطی اقلیمی و مدیریتی-نظارتی دسته بندی و تحلیل شده است. یافته ها نشان می دهد که تعامل مخاطراتی مانند فرسایش تجهیزات ناشی از طوفان های گردوغبار، افزایش فشار بخارات سوخت در دمای بالا، خطای انسانی تشدید شده توسط تنش گرمایی و نقص در سیستم های نظارتی سامانه ای پیچیده از عوامل وقوع حادثه را شکل می دهد. ادامه بر مبنای رویکرد سیستم های پیچیده و پویا یک مدل مدیریت ریسک یکپارچه مبتنی بر چارچوب PSM مدیریت ایمنی فرآیند و سازگار با الزامات بومی ارائه شده است. این مدل با تاکید بر پیشگیری، پایش مستمر، آموزش تطبیقی و مشارکت ذینفعان چارچوبی برای ارزیابی و کاهش ریسک در تمام مراحل چرخه عمر جایگاه عرضه سوخت، از طراحی تا بهره برداری ارائه می دهد. اجرای این مدل می تواند به کاهش قابل توجه حوادث و ارتقای فرهنگ ایمنی پایدار در این صنعت حیاتی منجر شود.

کلیدواژه ها:

جایگاه عرضه سوخت ، اقلیم گرم و خشک ، تحلیل علل ریشه ای ، مدیریت ریسک یکپارچه ، ایمنی ، فرآیند ، زاهدان ، عوامل انسانی و سازمانی