مروری نظام مند بر پیامدهای زیست محیطی و بهداشتی رویدادهای شدید در زیرساخت های نفتی ساحلی خلیج فارس:(۱۹۹۰-۲۰۲۶) چارچوبی برای ارزیابی ریسک انتقال آلاینده ها از یک جزیره صنعتی به یک جزیره حفاظت شده همجوار در جنوب ایران

تمرکز غیر معمول زیرساخت های تولید، پالایش و ترابری نفت در خلیج فارس این حوزه را به یکی از آسیب پذیرترین اکوسیستم های دریایی جهان تبدیل کرده است. باوجود دهه ها پژوهش هنوز یک پرسش اساسی بی پاسخ مانده: آلاینده ها چگونه از یک کانون صنعتی به مناطق حفاظت شده همسایه منتقل می شوند؟ پژوهش حاضر به این پرسش از طریق مرور نظام مند پاسخ می دهد. پیامدهای اکولوژیک و بهداشتی رویدادهای شدید نفتی در خلیج فارس طی سال های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۶ واکاوی شده است. هدف نهایی تدوین یک الگوی تحلیلی برای سنجش ریسک جابه جایی آلاینده ها در کریدور لاوان-هندورابی است. جستجو در پایگاه های Magiran، SID، Google Scholar، PubMed، Web of Science، Scopus و Civilica انجام شد. گزینش منابع طبق چارچوب PRISMA صورت گرفت و پس از غربالگری ۱۱۲ مطالعه وارد تحلیل شدند. تحلیل داده ها چهار نقص عمده را آشکار ساخت: نبود رویکرد یکپارچه منبع-مسیر-گیرنده، پراکندگی روش شناختی، کمبود داده در جزایر حفاظت شده و نبود ابزارهای تصمیم یار در پاسخ. الگویی چهارمحوره طراحی شد که مدل سازی رویداد، شبیه سازی انتقال، ارزیابی پذیرندگی گیرنده ها و برآورد عدم قطعیت را ادغام می کند. این الگو می تواند شکاف میان ایمنی صنعتی، پایش محیطی و حفاظت اکولوژیک را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

مرور نظام مند ، رخدادهای شدید نفتی خلیج فارس ، ارزیابی ریسک انتقال ، آلودگی ، جزیره لاوان ، جزیره هندورابی