چالشها و فرصتهای پیاده سازی بودجه ریزی عملیاتی در شهرداری تبریز با تاکید بر درآمدهای پایدار

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل سیستماتیک چالش ها و فرصت های پیاده سازی بودجه ریزی عملیاتی در شهرداری تبریز با تاکید ویژه بر توسعه درآمدهای پایدار انجام شده است. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی است که موانع کلیدی استقرار بودجه ریزی عملیاتی در این شهرداری کدامند و چگونه می توان از این نظام به عنوان اهرمی برای کاهش وابستگی به درآمدهای ناپایدار و حرکت به سوی تامین مالی پایدار بهره برد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از استراتژی تحلیل تماتیک در شش مرحله براون و کلارک (۲۰۲۵) انجام شده است. جامعه آماری شامل مدیران کارشناسان و خبرگان مالی و بودجه شهرداری تبریز بوده و نمونه گیری به صورت هدفمند و با روش گلوله برفی انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته با ۲۵ نفر از مشارکت کنندگان تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری شده است. پایایی کدگذاری ها با استفاده از ضریب توافق بین کدگذاران ۸۲ درصد تایید شده و تحلیل داده ها با نرم افزار MAXQDA صورت گرفته است. تحلیل داده ها منجر به شناسایی سه مضمون اصلی و ۱۱ مضمون فرعی شد. موانع محیطی شامل تمرکزگرایی در تصمیم گیری، نفوذ و دخالت های سیاسی، حمایت قانونی ناکافی، بی ثباتی اقتصادی و مشارکت محدود ذی نفعان است. موانع منابع سازمانی شامل کمبود منابع مالی پایدار، ضعف زیرساخت های اطلاعاتی، محدودیت تخصص حرفه ای و فقدان سامانه های مالی یکپارچه می شود. موانع قابلیت های سازمانی نیز شامل ضعف فرهنگ، پاسخگویی، نگاه کوتاه مدت مدیران، عدم همراستایی برنامه و بودجه و فقدان استراتژی کلان است. همچنین تحلیل نمودارهای علی معلولی (CLD) نشان داد که این موانع از طریق ۲۱ حلقه بازخورد (۱۳ حلقه مثبت و ۸ حلقه منفی) با یکدیگر در تعامل بوده و یک ساختار پویادر هم تنیده از چالش ها ایجاد کرده اند. پژوهش حاضر نشان می دهد که پیاده سازی موفق بودجه ریزی عملیاتی در شهرداری تبریز نیازمند رویکردی چندبعدی و سیستماتیک است که همزمان به اصلاحات در سطوح محیطی (تمرکززدایی، شفافیت قوانین)، منابع سازمانی (ارتقای زیرساخت های اطلاعاتی، توانمندسازی نیروی انسانی) و قابلیت های سازمانی (فرهنگ سازی، پاسخگویی، تثبیت مدیریت پایدار) بپردازد. فرصت های کلیدی شامل افزایش شفافیت مالی، تقویت پاسخگویی عمومی و جذب سرمایه گذاری های بخش خصوصی از طریق مشارکت های عمومی خصوصی (PPP) است. هفت توصیه سیاستی شامل اصلاح قوانین مالی، استقرار سامانه مالی یکپارچه (ERP)، توانمندسازی منابع انسانی، تدوین سند راهبردی میان مدت، ایجاد سازوکارهای مشارکت ذینفعان، پیگیری تفویض اختیارات مالی و استفاده از ظرفیت برنامه هفتم توسعه ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

بودجه ریزی عملیاتی ، درآمدهای پایدار ، شهرداری تبریز ، تحلیل تماتیک ، موانع پیاده سازی