تاثیر سواد مالی بر تصمیم گیری های اقتصادی جامعه

پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی کیفی از چگونگی تاثیر سواد مالی بر تصمیم گیری های اقتصادی جامعه ایران و شناسایی کانال ها، موانع و عوامل زمینه ای موثر بر این رابطه انجام شده است. روش پژوهش از نوع کیفی با رویکرد تحلیل اسنادی مقایسه ای (Comparative Document Analysis) بود که در آن ۳۸ مقاله علمی پژوهشی داخلی (۱۳۹۰-۱۴۰۴) و ۱۲ مقاله خارجی معتبر با استفاده از نمونه گیری هدفمند نظری گردآوری و با تکنیک تحلیل مضمون (تماتیک) در سه سطح کدگذاری باز، محوری و انتخابی با نرم افزار Maxqda ۲۰۲۲ مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج در قالب چهار تم اصلی طبقه بندی شد: (۱) کانال های تاثیر مستقیم سواد مالی شامل بودجه بندی، کاهش خطاهای شناختی، مدیریت ریسک و برنامه ریزی بازنشستگی؛ (۲) نقش تعدیل گر متغیرهای زمینه ای مانند درآمد، جنسیت، سن، تحصیلات و منطقه جغرافیایی؛ (۳) موانع ساختاری اثرگذاری در ایران شامل نوسانات اقتصادی، ضعف نهادهای مالی و فقدان زیرساخت آموزشی؛ و (۴) تفاوت های بین بخشی در الگوهای تصمیم گیری خانوار، بازار سرمایه، نظام بانکی و کسب وکار کوچک. همچنین مشخص شد که بیش از ۸۵ درصد از مطالعات داخلی و خارجی بر تاثیر مثبت و معنادار سواد مالی بر تصمیمات اقتصادی تاکید دارند، اما این تاثیر در شرایط تورم مزمن و بی ثباتی اقتصاد کلان ایران با محدودیت هایی مواجه است. سواد مالی به عنوان یک سرمایه شناختی تاثیر عمیقی بر کیفیت تصمیمات اقتصادی دارد اما ارتقای آن به تنهایی کافی نیست و باید همراه با اصلاحات نهادی و ثبات بخشی به اقتصاد همراه شود. طراحی برنامه های آموزشی هدفمند و بومی شده متناسب با گروه های مختلف جمعیتی و بخش های اقتصادی توصیه می گردد.

کلیدواژه ها:

سواد مالی ، تصمیم گیری اقتصادی ، تحلیل اسنادی مقایسه ای ، اقتصاد ایران ، رفتار مالی