بررسی شاخص های ارزیابی عملکرد مالی و نقش آنها در تصمیم گیری مدیریتی

پژوهش حاضر با هدف بررسی شاخصهای ارزیابی عملکرد مالی و نقش آنها در فرآیند تصمیم گیری مدیریتی در سازمانهای ایرانی انجام شده است. این مطالعه به دنبال شناسایی شاخصهای مالی پرکاربرد، تعیین تفاوت آنها در سطوح مختلف تصمیم گیری عملیاتی، تاکتیکی و راهبردی، کشف موانع استفاده اثربخش از این شاخصها و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود کاربست آنها در تصمیمات مدیریتی بود. پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از راهبرد مطالعه موردی چندگانه انجام شد. سه سازمان از صنایع تولیدی، خدماتی و مالی به صورت هدفمند انتخاب گردیدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۲۴ نفر از مدیران، مالی، حسابداران مدیریت و مدیران ارشد و همچنین تحلیل اسناد مالی سه سال اخیر جمع آوری شد. تحلیل داده ها با روش تحلیل مضمون (براون و کلارک ۲۰۰۶) در شش مرحله و با استفاده از نرم افزار MAXQDA انجام گرفت. در مجموع ۳۴۰ کد اولیه، ۲۶ تم فرعی و ۶ تم اصلی استخراج گردید. نتایج نشان داد مدیران عمدتا از شاخص های مالی سنتی نسبت های سودآوری، نقدینگی، کارایی و اهرمی استفاده می کنند و شاخص های نوین مانند ارزش افزوده اقتصادی کاربرد چندانی ندارند. رابطه معناداری میان سطح تصمیم گیری و نوع شاخص مشاهده شد. در سطح عملیاتی شاخص های کوتاه مدت و روزآمد، در سطح تاکتیکی شاخص های مقایسه ای و در سطح راهبردی شاخص های کلان و آینده نگر اهمیت داشتند. مهم ترین موانع شامل کیفیت پایین اطلاعات مالی، مقاومت فرهنگی و فقدان دانش مالی مدیران غیرمالی بود. پیامدهای مثبت استفاده از شاخص ها عبارت بودند از کاهش خطا در تصمیم، افزایش سرعت، بهبود پاسخگویی و همسوسازی راهبردی. راهکارهای اصلی شامل تلفیق شاخص های مالی با غیرمالی، طراحی داشبورد اختصاصی و آموزش سواد مالی به مدیران غیرمالی شناسایی شد.

کلیدواژه ها:

شاخصهای مالی ، تصمیم گیری ، مدیریتی ، ارزیابی عملکرد ، تحلیل مضمون ، سازمانهای ایرانی