نقش هوش مصنوعی در توسعه ابزارهای مالی نوین اسلامی

تحولات ناشی از گسترش هوش مصنوعی موجب دگرگونی ساختار ابزارهای مالی در بازارهای سرمایه شده و نظام مالی اسلامی نیز در مسیر بهره گیری از این فناوری برای ارتقای کارایی، شفافیت و انطباق شرعی قرار گرفته است. در این میان صکوک هوشمند به عنوان نسل جدید ابزارهای مالی اسلامی با هدف رفع محدودیت های صکوک سنتی و پاسخ گویی به نیازهای نوظهور بازار سرمایه مطرح شده است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل نقش هوش مصنوعی در توسعه صکوک هوشمند و بررسی پیامدهای آن بر کارایی، مدیریت ریسک و پویایی بازارهای سرمایه اسلامی است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر، روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد اسنادی و کتابخانه ای انجام شده است. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی، کتاب ها، گزارش های نهادی و اسناد تخصصی مرتبط با هوش مصنوعی، فین تک اسلامی و صکوک هوشمند در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ است که به صورت هدفمند انتخاب شده اند. داده ها از طریق فیش برداری علمی گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و تحلیل تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته اند. نتایج پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی از طریق کاهش عدم تقارن اطلاعاتی، ارتقای مدیریت ریسک، خودکارسازی فرآیندها و تقویت نظارت و انطباق شرعی نقش موثری در توسعه صکوک هوشمند ایفا می کند و می تواند به افزایش نقدشوندگی، اعتماد سرمایه گذاران و کارایی بازارهای سرمایه اسلامی منجر شود. در نهایت یافته ها حاکی از آن است که بهره برداری اثربخش از ظرفیت های صکوک هوشمند مستلزم هم زمانی پیشرفت های فناورانه با تدوین چارچوب های نظارتی و فقهی متناسب است؛ امری که می تواند به تعمیق و پایداری بازارهای سرمایه اسلامی بینجامد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، صکوک هوشمند ، فین تک اسلامی ، بازارهای سرمایه اسلامی ، نوآوری مالی