از مهارت تا تنوع صادراتی ارزیابی اثر سرمایه انسانی و توسعه مالی بر پیچیدگی اقتصادی کشورهای عضو OECD

پیچیدگی اقتصادی یکی از عوامل تبیین کننده وضعیت اقتصادی است که نشان دهنده دانش تولیدی و تنوع سبد صادراتی کشورها است و دلالت بر تولید و صادرات کالاهای مبتنی بر دانش و مهارت دارد؛ همچنین طی سال های اخیر به عنوان یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار بر رشد اقتصادی پایدار در نظر گرفته شده است؛ لذا بررسی عوامل اثرگذار بر پیچیدگی اقتصادی ضروری به نظر می رسد. یکی از مهمترین عوامل که کمتر به آن پرداخته شده سرمایه انسانی است. سرمایه انسانی با افزایش بهره وری و افزایش توانمندی های تولید داخل می تواند پیچیدگی اقتصادی را ارتقا دهد و شرایط توسعه پایدار را فراهم کند. همچنین توسعه مالی می تواند با استفاده از سیاست ها، ابزارها و نهادهای مرتبط با واسطه گری مالی، دسترسی به سرمایه و خدمات مالی مورد نیاز رشد اقتصادی را آسان کند. نظام های مالی کارآمد با شناسایی و تامین مالی فرصت های مناسب کسب وکار، نظارت بر سرمایه گذاری ها، تسهیل مبادله کالاها و خدمات، توزیع و مدیریت ریسک و همچنین کاهش هزینه های مبادله موجب تخصیص بهتر منابع مالی و سرمایه و در نهایت افزایش رشد اقتصادی و پیچیدگی اقتصادی می شوند. پژوهش حاضر به بررسی تاثیر سرمایه انسانی و توسعه مالی بر پیچیدگی اقتصادی کشورهای عضو OECD طی دوره زمانی ۲۰۲۲-۲۰۰۰ می پردازد. در این پژوهش با استفاده از داده های پانل دیتا تاثیر متغیرهای سرمایه انسانی، توسعه مالی و سایر متغیرهای کنترلی بر پیچیدگی اقتصادی ۲۰ کشور عضو OECD بررسی می شود. نتایج تخمین مدل حاکی از آن است که سرمایه انسانی و توسعه مالی می تواند منجر به بهبود شاخص پیچیدگی اقتصادی شوند. بر این اساس سرمایه گذاری در آموزش و مهارت آموزی سرمایه انسانی و نیز تعمیق بازارهای مالی (توسعه مالی) دو راهبرد مکمل و موثر برای ارتقای پیچیدگی اقتصادی و حرکت به سمت تولید کالاهای دانش بنیاد هستند. پیشنهاد می شود کشورهای در حال توسعه نیز با اولویت دهی به سرمایه انسانی بتوانند جایگاه خود را در زنجیره ارزش جهانی بهبود بخشند.

کلیدواژه ها:

پیچیدگی اقتصادی ، سرمایه انسانی ، توسعه مالی ، کشورهای عضو OECD ، پانل دیتا