مطالعه الگوی تاب آوری مالی شهرداری کلانشهر تبریز در مواجهه با شوک های اقتصادی با رویکرد یکپارچه سازی گزارشگری مالی و بودجه ریزی عملیاتی

شهرداری ها به عنوان نهادهای کلیدی مدیریت شهری در برابر شوک های اقتصادی آسیب پذیر بوده و وابستگی شدید به منابع درآمدی ناپایدار تاب آوری آنها را با چالش مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی تاب آوری مالی شهرداری کلانشهر تبریز در مواجهه با شوک های اقتصادی با رویکرد یکپارچه سازی گزارشگری مالی و بودجه ریزی عملیاتی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی توسعه ای و از نظر ماهیت آمیخته اکتشافی است. در بخش کیفی، با ۲۲ نفر از خبرگان مدیریت مالی شهرداری، اقتصاد شهری و بودجه ریزی عمومی مصاحبه نیمه ساختار یافته انجام شد و داده ها با روش تحلیل مضمون در سه مرحله کدگذاری، باز محوری و انتخابی تحلیل گردید. در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر یافته های کیفی در اختیار ۲۱۵ نفر از مدیران و کارشناسان شهرداری تبریز قرار گرفت و داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی تحلیل شدند. اعتبارسنجی الگو با روش دلفی فازی در دو دور انجام گرفت. در بخش کیفی ۱۲۴ کد باز، ۳۲ مضمون پایه و ۸ مضمون سازمان دهنده در قالب ۳ مضمون فراگیر شامل شوک های اقتصادی (نوسانات ارز، تورم، تحریم، رکود، نوسانات بازار مسکن)، آسیب های نظام گزارشگری و بودجه ریزی (عدم شفافیت بودجه ریزی، افزایشی ضعف شاخص های عملکردی) و راهبردهای یکپارچه سازی (تنوع بخشی به درآمدها، بودجه ریزی عملیاتی، سامانه یکپارچه مالی) شناسایی شد. نتایج کمی نشان داد یکپارچگی گزارشگری مالی و بودجه ریزی عملیاتی با ضریب مسیر ۰.۶۷۸ قوی ترین تاثیر را بر تاب آوری مالی دارد. شوک های اقتصادی با ضریب -۰.۵۴۲ تاثیر منفی و معنادار بر تاب آوری دارند. موانع نهادی و ساختاری با ضریب تعدیل گری ۰.۳۴۵ اثر بخشی راهبردها را کاهش می دهند. میانگین وضعیت موجود تاب آوری مالی شهرداری تبریز ۲.۳۴ از ۵ ارزیابی شد. شاخص های برازش مدل (GOF=۰.۵۳ و SRMR=۰.۰۶) حاکی از برازش قوی الگو بود. تاب آوری مالی شهرداری تبریز در وضعیت مطلوبی قرار ندارد و این نهاد در برابر شوک های اقتصادی به ویژه نوسانات بازار مسکن آسیب پذیر است. یکپارچه سازی گزارشگری مالی و بودجه ریزی عملیاتی می تواند به عنوان راهبردی موثر برای ارتقای تاب آوری عمل کند مشروط بر آن که زیرساخت های نهادی، ساختاری و فناورانه لازم فراهم گردد. الگوی طراحی شده در این پژوهش با ۸ مولفه اصلی و ۳۷ شاخص عملکردی چارچوبی جامع برای ارتقای تاب آوری مالی شهرداری تبریز ارائه می دهد. تحقق این مهم نیازمند عزم جدی مدیران شهری، حمایت شورای شهر و تقویت سازوکارهای نظارتی و پاسخگویی است.

کلیدواژه ها:

تاب آوری ، مالی ، گزارشگری مالی ، بودجه ریزی عملیاتی ، شوک های اقتصادی ، شهرداری تبریز