تبیین الگوی پاسخگویی اجتماعی در شهرداری تبریز در پرتو الزامات گزارشگری مالی و فناوریهای نوین

پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی پاسخگویی اجتماعی در شهرداری تبریز در پرتو الزامات گزارشگری مالی و فناوریهای نوین انجام شده است. پاسخگویی اجتماعی به عنوان یکی از ارکان حکمرانی مطلوب شهری نقشی کلیدی در ارتقای اعتماد شهروندان و مشارکت آنان در اداره امور شهر ایفا می کند. این پژوهش با رویکرد کیفی و استفاده از استراتژی مطالعه موردی انجام شده است. مشارکت کنندگان شامل ۴۵ نفر از مدیران ارشد، کارشناسان مالی و فناوری اطلاعات، اعضای شورای شهر، خبرگان دانشگاهی، فعالان مدنی و شهروندان شهر تبریز بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته، تحلیل اسناد و مشاهده گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون (براون و کلارک (۲۰۰۶)) و با کمک نرم افزار MAXQDA تجزیه و تحلیل شدند. برای تضمین اعتبار یافته ها از معیارهای لینکلن و گوبا (۱۹۸۵) شامل مثلث سازی، بازخورد مشارکت کنندگان و توصیف غنی استفاده شد. تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۵ بعد اصلی، ۱۴ مضمون سازمان دهنده و ۴۷ مضمون پایه برای الگوی پاسخگویی اجتماعی در شهرداری تبریز گردید. ابعاد اصلی شامل (۱) الزامات نهادی و قانونی با مولفه هایی نظیر قوانین بالادستی، ضمانت اجرایی و نهادهای نظارتی (۲) شفافیت مالی و گزارشگری شامل گزارش های بودجه، صورت های مالی حسابرسی شده و قابلیت فهم گزارش ها (۳) فناوری های نوین و هوشمندسازی شامل سامانه های یکپارچه، پنجره واحد خدمات و هوش مصنوعی (۴) مشارکت و تعامل با شهروندان شامل شورایاری ها، سامانه ۱۳۷ و جلسات پرسش و پاسخ و (۵) موانع و چالش های پیش رو شامل موانع ساختاری، قانونی، فرهنگی، اجتماعی و فناورانه بودند. یافته ها نشان داد که شاخص حکمرانی هوشمند در تبریز پایین تر از حد متوسط است و شهرداری با چالش هایی نظیر ضعف فرهنگ، پاسخگویی، بوروکراسی پیچیده و کمبود زیرساخت های فناوری مواجه می باشد. الگوی یکپارچه پاسخگویی اجتماعی در شهرداری تبریز نیازمند تقویت همزمان سه سطح زمینه ای: قوانین و فرهنگ ساختاری، واحدهای متولی و فرآیندی، و سازوکارهای عملی است. تلفیق الزامات گزارشگری مالی با فناوری های نوین می تواند بستر موثری برای شفافیت و مشارکت شهروندان فراهم آورد. پیشنهاد می شود شهرداری تبریز با ایجاد معاونت شفافیت و پاسخگویی، راه اندازی سامانه جامع شفافیت و برگزاری منظم جلسات پرسش و پاسخ عمومی، گام های عملی در این مسیر بردارد.

کلیدواژه ها:

پاسخگویی ، اجتماعی ، گزارشگری مالی ، فناوریهای نوین ، شهرداری تبریز ، حکمرانی شهری