واکاوی نقش کمیسیونهای نظارتی حسابرسان داخلی و بازرسی در ارتقای شفافیت مالی و پیشگیری از فساد مطالعه موردی شهرداری تبریز

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش کمیسیونهای نظارتی شامل حسابرسان داخلی و واحدهای بازرسی در ارتقای شفافیت مالی و پیشگیری از فساد در شهرداری تبریز انجام شده است. شفافیت مالی و پیشگیری از فساد به عنوان دو مفهوم محوری در حکمرانی خوب شهری نقش تعیین کننده ای در اعتماد عمومی و کارایی مدیریت شهری ایفا می کنند. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون (تماتیک) انجام شده است. مشارکت کنندگان شامل ۲۲ نفر از اعضای کمیسیون های نظارتی، حسابرسان داخلی، بازرسان، مدیران ارشد و میانی شهرداری تبریز و همچنین خبرگان دانشگاهی بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و بررسی اسناد و مدارک گردآوری و با استفاده از نرم افزار MAXQDA در شش گام تحلیل شدند. اعتباریابی یافته ها اساس معیارهای چهارگانه گوبا و لینکلن انجام گرفت. تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۸۵ کد باز، ۲۱ کد محوری و ۶ مضمون اصلی شد. مضامین اصلی شامل (۱) موانع ساختاری مدیریتی (نفوذ مدیران، فشارهای سیاسی، ضعف استقلال نظارتی) (۲) موانع حقوقی قانونی (خلاهای قانونی، ابهام در آیین نامه ها) (۳) موانع زیرساختی (کمبود منابع، نبود سیستم یکپارچه اطلاعاتی) (۴) موانع انسانی فرهنگی (مقاومت سازمانی، فرهنگ پاسخگویی ضعیف) (۵) راهکارهای ارتقای شفافیت (استفاده از فناوری، آموزش کارکنان، حمایت از افشاگران) و (۶) الزامات پیشگیری از فساد (تفکیک وظایف، کاهش انحصار، تقویت پاسخگویی) بودند. یافته ها نشان داد که کمیسیون های نظارتی علیرغم چالش های متعدد نقش موثری در کشف تخلفات و بهبود فرایندهای مالی ایفا می کنند اما استقلال ناکافی و ضعف در اجرای قوانین از کارایی آنها کاسته است. برای ارتقای شفافیت مالی و پیشگیری موثر از فساد در شهرداری تبریز، بازنگری در ساختار کمیسیون های نظارتی، تقویت استقلال آنها، استفاده از فناوری های نوین، آموزش مستمر کارکنان و ایجاد سازوکارهای حمایت از گزارش دهندگان تخلفات ضروری است. نتایج این پژوهش می تواند برای مدیران شهری، سیاست گذاران و پژوهشگران حوزه حسابرسی و نظارت مالی مفید واقع شود.

کلیدواژه ها:

شفافیت مالی ، پیشگیری از فساد ، کمیسیونهای نظارتی ، حسابرسان داخلی ، بازرسی ، شهرداری تبریز