سنجش اثرات محیطی و کالبدی توسعه شهری در حریم رودخانه فشم در راستای توسعه گردشگری

هدف پژوهش حاضر، سنجش و تحلیل اثرات محیطی و کالبدی توسعه شهری و تصرفات شکل گرفته در حریم رودخانه فشم می باشد. روش تحقیق بر پایه رویکرد توصیفی–تحلیلی بوده و در فرآیند گردآوری داده ها و اطلاعات، از دو روش اسنادی و پیمایشی بهره گرفته شده است. در بخش اسنادی، بر اساس مطالعات کتابخانه ای و پیشینه پژوهش، و داده ها و اطلاعات موجود و در دسترس، شاخص های سنجش اثرات توسعه شهری در حریم رودخانه فشم را، در دو معیار اصلی زیست محیطی و کالبدی و در قالب شش زیرمعیار فرعی: کیفیت آب رودخانه، پوشش گیاهی و حیات وحش بومی و زیستگاه های طبیعی، تشدید تغییرات اقلیمی محلی، دسترسی به رودخانه و کیفیت منظر و مبلمان شهری، تاب آوری کالبدی شهر در برابر مخاطرات طبیعی بویژه سیلاب، و سازگاری تغییرات کاربری شکل گرفته در حریم رودخانه با نقش و عملکرد عمده شهر و منطقه، طبقه بندی کردیم. در بخش مطالعات میدانی و پیمایشی نیز، به مشاهده، مصاحبه، برداشت های میدانی و جمع آوری اطلاعات انجام شده پرداختیم و سپس به بررسی و تجزیه و تحلیل این داده ها و اطلاعات بدست آمده پرداختیم. در نهایت راهبردها و راهکارهایی در راستای احیای رودخانه فشم و کاهش اثرات توسعه شهری در حریم این رودخانه پیشنهاد شد.یافته ها نشان می دهد که طی دو دهه اخیر، سطح کاربری های مسکونی در حریم رودخانه بیش از پنج برابر افزایش یافته و این امر منجر به کاهش ۵۷ درصدی پوشش گیاهی بومی و فضای سبز حریم رودخانه، کاهش دسترسی عمومی به رودخانه و کیفیت منظر و مبلمان شهری و تبدیل این فضای عمومی و جاذب جمعیت به فضایی نیمه خصوصی و خصوصی شده است. افزون بر این، توسعه شهری در حریم رودخانه فشم سبب افزایش خسارات ناشی از سیلاب های فصلی و تشدید تغییرات اقلیمی محلی همچون افزایش دما، کاهش رطوبت نسبی، تغییر الگوی باد و ناپایداری های ژئومورفولوژیک در بستر و حریم رودخانه شده است.

کلیدواژه ها:

توسعه شهری ، حریم رودخانه ، تغییر کاربری ، اثرات زیست محیطی ، اثرات کالبدی