تحلیل آتش بس و متارکه در حقوق بین الملل

آتش بس به ایجاد وقفه ای موقت در جریان هر جنگ گفته می شود که طی آن، حالت خصومت و درگیری متوقف می شود و طرفین با توقف اقدامات خصمانه موافقت می کنند. متارکه نیز باعث تعلیق شرایط درگیری می گردد، اما به معنای حاکمیت کامل صلح نیست؛ مگر آنکه معاهده ای تکمیلی در پی آن، میان طرفین متخاصم منجر به صلح شود. از آنجایی که موافقت نامه های آتش بس و متارکه توسط مقامات دولتی طرفین منعقد می شوند، هر دو ماهیت معاهده دارند. حتی اگر متارکه بین فرماندهان نظامی باشد، با اعطای اختیار از سوی مسئولان بلندپایه کشوری معتبر است. در میان روش های تعلیق یا پایان جنگ به غیر از معاهده صلح هیچ یک از مفاهیمی نظیر آتش بس، متارکه یا ترک مخاصمه، به طور مستقل پایان بخش «جنگ» یا «وضعیت جنگی» نیستند. با توجه به اینکه در عصر معاصر معاهدات صلح کاربرد کمتری یافته اند، دولت ها و سازمان های بین المللی مانند شورای امنیت سازمان ملل بیشتر از آتش بس و گاهی متارکه استفاده می کنند تا به تدریج روابط طرفین را به وضعیت صلح بازگردانند، هرچند معمولا جنگ به شکل رسمی پایان یافته محسوب نمی شود. این وضعیت عملا منجر به ایجاد حالتی بینابینی با عنوان «نه جنگ، نه صلح» می شود که خود می تواند زمینه ساز احیای مخاصمات و آغاز جنگی دیگر باشد. بنابراین، آتش بس یا متارکه به خودی خود به معنی پایان جنگ میان طرفین نیست و تحقق صلح و پایان قطعی خصومت ها فقط با انعقاد معاهده صلح حاصل خواهد شد.

کلیدواژه ها:

آتش بس ، متارکه ، شورای امنیت ، ختم مخاصمه ، معاهده صلح ، طرفین متخاصم