کلاس درس باز: استراتژی های نوین برای آموزش خلاق در محیط های محدود

پژوهش حاضر با هدف بررسی استراتژی های نوین برای آموزش خلاق در محیط های محدود و شناسایی راهکارهای عملی برای ایجاد کلاس درس باز در مدارس با امکانات محدود انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای جهت دار و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۴ نفر از معلمان خلاق، مدیران مدارس موفق، متخصصان آموزشی و اساتید دانشگاهی که به روش هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، استراتژی های نوین برای آموزش خلاق در محیط های محدود شناسایی شد. در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس مولفه های استخراج شده طراحی و بر روی ۲۵۰ نفر از معلمان مدارس مناطق محروم که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند، اجرا گردید. یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۶ استراتژی اصلی و ۲۸ شاخص فرعی برای آموزش خلاق در محیط های محدود شد که استراتژی های اصلی عبارت بودند از: استفاده از محیط و منابع بومی (۵ شاخص)، یادگیری مبتنی بر پروژه و مسئله (۵ شاخص)، تدریس تلفیقی و بین رشته ای (۴ شاخص)، استفاده از فناوری های کم هزینه و در دسترس (۵ شاخص)، مشارکت جامعه و اولیا (۴ شاخص)، و بازطراحی فضای فیزیکی کلاس با امکانات موجود (۵ شاخص). یافته های بخش کمی نشان داد که از دیدگاه معلمان، استراتژی های استفاده از محیط و منابع بومی و یادگیری مبتنی بر پروژه و مسئله بالاترین اولویت و بیشترین قابلیت اجرا را در محیط های محدود دارند و استراتژی استفاده از فناوری های کم هزینه و در دسترس نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که کلاس درس باز با تاکید بر استفاده از محیط، منابع بومی، یادگیری مبتنی بر پروژه، تدریس تلفیقی، فناوری های کم هزینه، مشارکت جامعه و بازطراحی خلاقانه فضا، می تواند به عنوان یک رویکرد عملی و موثر برای آموزش خلاق در مدارس با امکانات محدود مورد استفاده قرار گیرد و به افزایش انگیزه، مشارکت و خلاقیت دانش آموزان کمک کند. بنابراین، پیشنهاد می شود که معلمان و مدیران مدارس با بهره گیری از این استراتژی ها و با رویکردی خلاقانه و مبتنی بر منابع موجود، به ایجاد کلاس های درسی پویا، جذاب و اثربخش در محیط های محدود بپردازند و برنامه های توسعه حرفه ای معلمان با تاکید بر این استراتژی ها طراحی و اجرا شود.

کلیدواژه ها:

کلاس درس باز ، آموزش خلاق ، محیط های محدود ، استراتژی های نوین ، مدارس محروم