نقش تربیت بدنی در هوش هیجانی و مهارت های اجتماعی دانش آموزان

در عصر کنونی که با پیچیدگی های روزافزون روابط اجتماعی، افزایش فشارهای روانی و تحصیلی و تغییرات بنیادین در سبک های زندگی و تعاملات انسانی همراه شده است، هوش هیجانی و مهارت های اجتماعی به عنوان دو مولفه ی اساسی و تعیین کننده در موفقیت تحصیلی، سلامت روانی و سازگاری اجتماعی دانش آموزان نقشی بی بدیل ایفا می کنند و نظام های آموزشی در سراسر جهان به دنبال یافتن راهکارهایی موثر و در عین حال در دسترس برای پرورش و تقویت این توانمندی ها در میان نسل جوان هستند، که در این میان، درس تربیت بدنی به عنوان یکی از دروس منحصربه فرد در نظام آموزشی که ماهیتا مبتنی بر تعاملات اجتماعی پویا، فعالیت های گروهی، رقابت سالم، همکاری و مدیریت هیجانات در بستر فعالیت های جسمانی است، از ظرفیتی بی نظیر برای تاثیرگذاری بر ابعاد هیجانی و اجتماعی دانش آموزان برخوردار می باشد. پژوهش حاضر با هدف تبیین جامع نقش تربیت بدنی در تقویت هوش هیجانی و مهارت های اجتماعی دانش آموزان، با بهره گیری از روش مرور نظام مند و تحلیل یافته های پژوهش های انجام شده در بازه ی زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ در ایران و نیز مطالعات بین المللی مرتبط، به این نتیجه ی کلیدی دست یافته است که فعالیت های تربیت بدنی از طریق مکانیزم های متعددی از جمله ایجاد موقعیت های تعامل اجتماعی گسترده، تقویت خودآگاهی هیجانی از طریق درک بازخوردهای بدنی و هیجانی، افزایش همدلی از طریق همکاری و کمک به همتیمی ها، پرورش مهارت های خودتنظیمی و کنترل هیجانات در موقعیت های رقابتی و نیز تقویت اعتمادبه نفس و خودکارآمدی از طریق کسب موفقیت های حرکتی، به طور معناداری به ارتقای هوش هیجانی و مهارت های اجتماعی دانش آموزان کمک می نماید. با توجه به اینکه پژوهش های متعدد نشان داده اند که بین هوش هیجانی و خودکارآمدی معلمان تربیت بدنی و نیز بین ابعاد هوش هیجانی با انگیزه ی مشارکت ورزشی دانش آموزان رابطه ای معنادار وجود دارد، و با عنایت به این واقعیت که فعالیت های گروهی ورزشی نه تنها مهارت های جسمانی را ارتقا می دهند، بلکه زمینه ساز تعامل اجتماعی، همکاری، اعتمادبه نفس و خودکنترلی می شوند که مولفه های اصلی هوش هیجانی هستند، ضرورت بازنگری در جایگاه تربیت بدنی در نظام های آموزشی و بهره گیری هدفمند از ظرفیت های آن برای پرورش ابعاد هیجانی و اجتماعی دانش آموزان، بیش از پیش احساس می گردد و این پژوهش با ارائه ی چارچوبی نظری و عملی، گامی موثر در جهت تحقق این هدف برمی دارد.

کلیدواژه ها:

تربیت بدنی ، هوش هیجانی ، مهارت های اجتماعی ، دانش آموزان ، فعالیت های گروهی ، سلامت روان