بررسی تاثیر برنامه آموزشی چندبعدی سواد رسانه ای بر مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان در مواجهه با فضای مجازی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر برنامه آموزشی چندبعدی سواد رسانه ای بر مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان در مواجهه با فضای مجازی انجام شده است. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه دهم متوسطه شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۷۰ نفر انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۵ نفر) و کنترل (۳۵ نفر) جایدهی شدند. گروه آزمایش به مدت ده جلسه نود دقیقه ای تحت آموزش برنامه سواد رسانه ای قرار گرفت و گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه مهارت های تحلیل رسانه ای محقق ساخته و فرم کوتاه آزمون تفکر انتقادی واتسون-گلیزر بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که برنامه آموزشی چندبعدی سواد رسانه ای تاثیر معناداری بر افزایش مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان در مواجهه با فضای مجازی داشته است. به گونه ای که میانگین نمرات گروه آزمایش در مولفه های تحلیل، ارزشیابی، استنباط، استدلال استقرایی و استدلال قیاسی به طور معناداری بیشتر از گروه کنترل بود. همچنین نتایج نشان داد که آموزش سواد رسانه ای توانسته است توانایی دانش آموزان را در تشخیص اطلاعات نادرست، تحلیل پیام های رسانه ای و ارزیابی انتقادی محتوای فضای مجازی به طور چشمگیری افزایش دهد. اندازه اثر به دست آمده حاکی از تاثیر عملی و کاربردی این برنامه آموزشی است. بر اساس یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که برنامه های آموزشی چندبعدی سواد رسانه ای می توانند به عنوان یک راهکار موثر در نظام آموزشی برای تقویت مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان و توانمندسازی آن ها در مواجهه با چالش های فضای مجازی مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، تفکر انتقادی ، برنامه آموزشی چندبعدی ، دانش آموزان ، فضای مجازی.