استفاده از تحلیل داده های آموزشی (Learning Analytics) برای بهبود یادگیری دانش آموزان

در عصر حاضر که داده به عنوان یکی از ارزشمندترین منابع بشری شناخته می شود و فناوری های پردازش هوشمند اطلاعات توانسته اند تحولاتی شگرف در صنایع و حوزه های مختلف ایجاد کنند، نظام های آموزشی نیز به تدریج دریافته اند که استفاده هدفمند از داده های عظیم تولیدشده در فرآیند یاددهی-یادگیری، می تواند درک عمیق تری از چگونگی یادگیری دانش آموزان فراهم آورده و مسیر بهبود مستمر کیفیت آموزشی را هموار سازد. این مقاله با هدف بررسی جامع کاربرد تحلیل داده های آموزشی (Learning Analytics) در بهبود یادگیری دانش آموزان، به واکاوی مفاهیم پایه، رویکردها، ابزارها، کاربردهای عملی و چالش های پیاده سازی این حوزه نوظهور در محیط های آموزشی می پردازد و با بهره گیری از روش مروری-تحلیلی و استناد به پژوهش های معتبر داخلی و بین المللی، تلاش می کند تصویری روشن از ظرفیت ها و محدودیت های این رویکرد ارائه دهد. یافته های این مقاله نشان می دهد که تحلیل داده های آموزشی توانایی بالقوه ای در شناسایی زودهنگام دانش آموزان در معرض خطر افت تحصیلی، شخصی سازی مسیر یادگیری، ارزیابی اثربخشی روش های تدریس، بهبود کیفیت محتوای آموزشی و تصمیم گیری مبتنی بر شواهد در سطوح مختلف نظام آموزشی دارد؛ اما موانعی چون نگرانی های حریم خصوصی، فقدان سواد داده در میان معلمان و مدیران، کمبود زیرساخت های فنی مناسب و ضعف در چارچوب های اخلاقی و قانونی، از چالش های اصلی پیش روی تحقق کامل این ظرفیت ها هستند. در بخش پایانی، راهکارهایی جامع، عملی و بومی برای بهره گیری اثربخش از تحلیل داده های آموزشی در نظام آموزشی ایران ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

تحلیل داده های آموزشی ، Learning Analytics ، بهبود یادگیری ، آموزش داده محور ، شخصی سازی یادگیری ، هوش مصنوعی آموزشی